Η κυβέρνηση Σύριζα είναι μια αποτυχημένη κυβέρνηση. Η κυβέρνηση της Αριστεράς είναι μια αποτυχία της Αριστεράς. Δυο χρόνια μετά την ιστορική ημερομηνία της 25ης Γενάρη του 15, μερικές σκέψεις για την αποτυχία, ταξινομημένες με βάση τις προ δυο ετών φαντασιώσεις επιτυχίας.
από μια διαδήλωση ενάντια στη λιτότητα στο Λονδίνο, δύο και κάτι χρόνια πριν
Η διαπλοκή. Οι συνθήκες τότε φάνταζαν εξαιρετικές σε αυτό το ζήτημα: Μια κοινωνία που έβραζε ενάντια σε δημοσιογράφους μαριονέτες που τη συκοφαντούσαν, την εκβίαζαν και της έλεγαν ξεδιάντροπα ψέμματα. Μια κοινωνία που σχεδόν εξερράγη με την άνευ προηγουμένου απόπειρα χειραγώγησής της στην διαβόητη εβδομάδα του δημοψηφίσματος. Η κυβέρνηση Σύριζα είχε το ηθικό πλεονέκτημα και την κοινωνική ώθηση να τσακίσει το πλέγμα παραεξουσίας. Δεν τα κατάφερε. Ακόμα και σε αυτό το κλίμα της αποσύνθεσης και παρακμής βασικών διαπλεκόμενων, όπως ο ΔΟΛ και το Μέγκα, ο Σύριζα απέτυχε παταγωδώς, αφημένος στην ερασιτεχνική προσπάθεια να δημιουργήσει τη δική του διαπλοκή επιχειρώντας συμμαχία με πρεζέμπορες και αδιανόητους κόπανους. Του έμεινε ο Κουρής βέβαια, είναι και αυτό ένα κατόρθωμα.
Η κοινωνική πρόοδος. Να ξεκινήσω με την παραδοχή ότι κάθε προσπάθεια κοινωνικής προόδου στην Ελλάδα φιλτράρεται από την Εκκλησία. Και ότι σε αυτό το πλαίσιο το εγχείρημα της κοινωνικής προόδου από μια κυβέρνηση Σύριζα έμοιαζε σχεδόν ακατόρθωτο. Η εκκλησία είναι διαχρονικά ένας σκοταδιστικός θεσμός με πανίσχυρους μηχανισμούς ταπείνωσης και εξευτελισμού κάθε προσπάθειας εκμοντερνισμού και προόδου. Ο αγώνας για να παρακαμφθεί η επίδρασή της οφείλει να έχει επιμονή και ατσάλινη αντοχή, μαζί βεβαίως με πολιτική βούληση. Προφανώς, η κυβέρνηση Σύριζα πέρα από τη δεδηλωμένη μα ασαφή αντίληψη περί προοδευτικής κοινωνίας, δεν είχε τίποτα άλλο. Ή μάλλον είχε. Τους Ανέλ. Ένα συνονθύλευμα ακροδεξιών, ομοφοβικών, θρησκόληπτων και ξενοφοβικών πολιτικών με παρόμοιες μεσαιωνικές αντιλήψεις με της εκκλησίας οι οποίοι εμφανίστηκαν ως το αναγκαίο κακό για τη συγκρότηση μιας κυβέρνησης αριστεράς. Έτσι, με αυτούς παρέα, ο Σύριζα επέτρεψε ασυζητητί στους προκαθήμενους να συμμετέχουν ανενόχλητοι στη λήψη αποφάσεων, να παρεμβαίνουν αδιακρίτως για τη διατήρηση του status quo των συμφερόντων τους, να αλλάζουν ακόμα και υπουργούς σε μια επίδειξη της ισχύος τους. Ταυτόχρονα προβεβλημένοι μητροπολίτες -ανώτατοι δημόσιοι υπάλληλοι- χωρίς συνέπειες έβριζαν χυδαία υπουργούς της κυβέρνησης και συκοφαντούσαν ατιμώρητοι μια μερίδα των πολιτών με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου. Την ίδια στιγμή η εκκλησία αρνείται εμπράκτως οποιαδήποτε συμμετοχή στην ανακούφιση της κοινωνίας και δείχνοντας το πιο μισανθρωπικό της πρόσωπο αδιαφορεί για τη προσφυγική τραγωδία. Κάθε απόπειρα του Σύριζα για στοιχειώδη βήματα προς τα εμπρός, όπως το σύμφωνο συμβίωσης και η αλλαγή στα θρησκευτικά, είτε πολεμήθηκε είτε διεκόπη. Η κυβέρνηση Σύριζα στάθηκε ανίκανη να προστατέψει τόσο την κοινωνία όσο και τον ίδιο της τον εαυτό από την συντηρητική υποστροφή και κατηφόρα της.
Η κρατική βία. Είχε ξεκινήσει ελπιδοφόρα η κυβέρνηση δυο χρόνια πριν σε μια προσπάθεια για συμφιλίωση λαού και νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας: Άνοιγμα των στρατοπέδων συγκέντρωσης, απομάκρυνση των σιδεριών από τη βουλή, υποσχέσεις για κατάργηση των δακρυγόνων και εκδημοκρατισμό των σωμάτων ασφαλείας. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη νεολαία να βγάζει χαμογελαστή φωτογραφίες μπροστά στις κλούβες των ματ. Άλλωστε, το έργο του Σύριζα ήταν προφανώς πιο εύκολο σε αυτόν τον τομέα. Η προηγούμενη κυβέρνηση Σαμαρά με την ανελέητη και ασύλληπτης φυσικής βίας πάταξη κάθε μορφής αντίστασης της κοινωνίας απέναντι στη βαρβαρότητα που της προετοίμαζε μετέτρεψε την κοινωνία στην παραλυμένη και χωρίς ελπίδα μάζα που όλοι τώρα παρατηρούμε. Δύο χρόνια μετά, το κράτος, μας έδειξε ο Σύριζα, δεν μπορεί να αλλάξει. Όταν η αδυναμία της κυβέρνησης να φέρει την ελπίδα που υποσχέθηκε έγινε εμφανής το κράτος έγινε ξανά κράτος, η αστυνομία έγινε ξανά αστυνομία, η καταστολή ξανά καταστολή και η βία στις λίγες φορές που χρειάστηκε έγινε εκ νέου ο τρόπος να πειστεί η κοινωνία.
Η πάταξη των νεοναζί. Και ενώ η εγκληματική συμμορία δείχνει ότι δε μπορεί να αυξήσει περισσότερο την επιρροή της στην κοινωνία, μένοντας σταθερά σε ποσοστά 6-7%, ο Σύριζα κάνει ό,τι μπορεί να διατηρήσει τη χρυσή αβγή στον πολιτικό αφρό. Στο όνομα της πολιτικής ορθότητας και ενδεχομένως για λόγους παραπολιτικούς, στελέχη του Σύριζα εμπράκτως νομιμοποιούν τον πολιτικό λόγο της νεοναζιστικής οργάνωσης και προπαγανδίζουν μια κάποια εκδημοκρατικοποίησή της. Η δικαιοσύνη ακόμα δεν έχει αποφανθεί τρεισήμισι χρόνια μετά τη δολοφονία Φύσσα και οι μαχαιροβγάλτες της συμμορίας συνεχίζουν να τραμπουκίζουν ανενόχλητοι. Τα πολυάριθμα περιστατικά σύμπραξης χρυσής αβγής και αστυνομίας καταδεικνύουν εξάλλου ότι ο Σύριζα πότε δεν κατάφερε να αγγίξει αυτό το καρκίνωμα στα σπλάχνα των κατασταλτικών μηχανισμών.Οι μαχαιριές των χρυσαβγιτών όμως είναι πάντα πισώπλατες, και αυτό τόσο ο Σύριζα όσο και η κοινωνία θα το πληρώσει πολύ ακριβά.
Το προσφυγικό. Ένα ακόμα σχεδόν ακατόρθωτο εγχείρημα αφέθηκε στα χέρια του Σύριζα τα τελευταία δυο χρόνια. Αλλά ακόμα και έτσι, με τις αδιαμφισβήτητες αντικειμενικές δυσκολίες της διαχείρισης του μισού εκατομμυρίου των προσφύγων, ο Σύριζα τα έκανε θάλασσα. Εκατομμύρια ευρώ στη διαχείρισή του, πολυάριθμες οργανώσεις, δομές και στρατόπεδα. Καμία οργάνωση, κανένας συντονισμός, καμιά αποτελεσματικότητα. Μια συνεχής ανθρωπιστική κρίση που δεν κατάφερε να ελέγξει και μια κοινωνία που δεν έχει ξεκινήσει καν να τη προετοιμάζει στην ιδέα πως οι πρόσφυγες θα μείνουν πλέον μαζί της και θα χρειαστεί να ενταχθούν σε αυτή.
Το σκίσιμο του μνημονίου. Εδώ, τα λόγια περιττεύουν. Η τελευταία ελπίδα για αξιοπρέπεια της κοινωνίας δυο χρόνια πριν στα χέρια της κυβέρνησης Σύριζα μετατράπηκε στο οριστικό αδιέξοδο. Μπροστά στο δυσθεώρητο φράγμα που όρθωσε η πανίσχυρη ευρωπαϊκή ελίτ, ο Τσίπρας μεταμορφώθηκε σε Καραμήτρο. Η ταπείνωση και ο εξευτελισμός ενός πολιτικού, μιας κυβέρνησης και μιας κοινωνίας μετά από αυτό δεν έχουν προηγούμενο. Η κοινωνία αργοπεθαίνει και κάπου στη βόρεια Ευρώπη μερικοί τραπεζίτες και πολιτικοί κρατούν ξεκαρδισμένοι τις κοιλιές τους από το λαχείο που τους έτυχε.
Η Αριστερά: οι ιστορικοί της αριστεράς θα έχουν πολύ δουλειά στο μέλλον, εξαιτίας του Σύριζα. Η ανάληψη ευθύνης διακυβέρνησης από ένα κομμάτι της αριστεράς και η ολοφάνερη αδυναμία του να την ευοδώσει οδήγησε σε μια πρωτόγνωρη υπαρξιακή κρίση ολόκληρη την αριστερά. Δύο χρόνια μετά η ελληνική αριστερά βρίσκεται σε αποσύνθεση. Διασπάσεις, πισώπλατες μαχαιριές και συκοφαντίες από τη μία, περιχαράκωση, εσωστρέφεια και εγκλωβισμός στην αναζήτηση μιας νέας ιδεολογικής καθαρότητας από την άλλη, όσο η ακροδεξιά θριαμβεύει και πάλι στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και παντού. Ενώ η κοινωνία αναζητά απελπισμένα μια νέα ιδέα και μια νέα μέθοδο που θα την χειραφετήσει η Αριστερά της Ελλάδας, εξαιτίας του Σύριζα, της υπενθυμίζει επώδυνα ότι ακόμα και μέσα στις αυταπάτες της There Is No Alternative.
Αξίζει κανείς να παρακολουθήσει με προσοχή τα τεκταινόμενα του βίντεο έξω από το στρατόπεδο συγκέντρωσης των προσφύγων στην Βέροια. Όσα διαδραματίζονται στον λίγο χρόνο που διαρκεί είναι μια θαυμάσια απεικόνιση του προσφυγικού προβλήματος στην Ελλάδα σήμερα αλλά κυρίως της κυρίαρχης δομής της ελληνικής κοινωνίας.
Συνοπτικά στο βίντεο, ένας βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος ονόματι Ουρσουζίδης λογομαχεί με έναν ιερωμένο, τον "πατέρα" Ευλόγιο περιβαλλόμενος από μερικούς φασίστες και ένα μικρό πλήθος αγανακτισμένου όχλου. Τα αντικείμενο της λογομαχίας είναι τα σχετικά με τα της εγκατάστασης ενός αριθμού προσφύγων στην περιοχή τους, την Ημαθία, και πιο συγκεκριμένα στο απόσπασμα του βίντεο, το ζήτημα της ασφάλειας και της προστασίας, προφανώς όχι αυτών που χρειάζονται στην πραγματικότητα ασφάλεια και προστασία αλλά του πατέρα Ευλόγιου, των φασιστών και του αγανακτισμένου όχλου που τους περιτριγυρίζει. Στο βίντεο, ο εκπρόσωπος του Χριστού θυμωμένος "επιχειρηματολογεί" για την επικινδυνότητα των νεοφερμένων έγκλειστων στο στρατόπεδο. Γύρω τους οι φασίστες κρατώντας την ελληνική σημαία (;) ουρλιάζουν το άσχετο με την περίσταση χρυσαβγίτικο σύνθημα "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες". Ο όχλος, εν είδη κοινής γνώμης, με το ακατάληπτο μουρμουρητό και τις συγκαταβατικές και οργισμένες εκφράσεις των προσώπων τους, σιγοντάρει τον λόγο του ρασοφόρου και αυτών που υψώνουν ετσιθελικά τη φωνή συμβάλλοντας στην λαϊκή νομιμοποίησή του.
Λίγο πιο πριν (ή πιο μετά, λίγη σημασία έχει το πότε), άγνωστοι, σε μια νεοελληνική εκδοχή της Κου-Κλουξ-Κλαν, πέταξαν προς τους έγκλειστους πρόσφυγες τρεις γουρουνοκεφαλές (φώτο εδώ). Αυτή η κίνηση αποτελεί στοχευμένη και ευθεία προσβολή ενός συγκεκριμένου πολιτισμικού χαρακτηριστικού των συγκεκριμένων μουσουλμάνων προσφύγων. Και προφανώς καταδεικνύει ότι οι άγνωστοι δράστες βλέπουν τους πρόσφυγες όχι ως ανθρώπους στην υπέρτατη ανάγκη τους αλλά αποκλειστικά ως φορείς πολιτισμού κατώτερου από τον δικό του (και του Νότη Σφακιανάκη επίσης) και τίποτα άλλο.
Ο βουλευτής της αριστεράς, μόνος, αμήχανος και σχεδόν άφωνος, φοβούμενος ενδεχομένως το λιντσάρισμα, μεταμορφώνεται σχεδόν αμέσως σε αυτό που στην ουσία είναι: το κράτος, η εξουσία. Μια εξουσία που για να παραμείνει ως έχει χρειάζεται να συμμαχήσει με την διαχρονικά θεσμοθετημένη εκκλησιαστική εξουσία, να συμπορευτεί με την υψωμένη φωνή και την απειλή της βίας, και να κατευνάσει την αγανακτισμένη οχλαγωγία του συγκεντρωμένου πλήθους.
Έτσι, σχεδόν άμεσα, αποδέχεται αδιαμαρτύρητα την ρασοφόρα ισχύ που σε αντίθεση με τις ευαγγελικές διδαχές, στην Βέροια καταδιώκει αλύπητα τους ευάλωτους και όσους έχουν ανάγκη. Δεν προσπαθεί στο παραμικρό να επιτάξει τον "λόγο του Κυρίου" που ο πατέρας Ευλόγιος υποτίθεται υπηρετεί και να του υπενθυμίσει τα της χριστιανικής αγάπης. Αντίθετα επιτρέπει τη χυδαία πρόφαση της δήθεν προστασίας μιας καλόγριας κάπου στην περιοχή αποδεχόμενος εμμέσως ότι οι ευάλωτοι πρόσφυγες είναι στη πραγματικότητα όχι θύματα βίας αλλά οι φορείς της, ότι είναι εν δυνάμει δολοφόνοι και βιαστές απροστάτευτων γυναικών. Το κράτος εδώ σκύβει το κεφάλι στην υποκρισία, το ψέμα και το μίσος για τον συνάνθρωπο μιας θρησκευτικής εξουσίας κραταιάς και παρούσας.
Επιπλέον, ο βουλευτής της αριστεράς, ως εκπρόσωπος του κράτους και της εξουσίας, ανέχεται τη συνομιλία με φασίστες, επιτρέπει το εκφοβιστικό όρθωμα της φωνής τους και μένει σιωπηλός στην ευθεία και άμεση απειλή δολοφονίας διαμέσω εμπρησμού των απροστάτευτων προσφύγων που εκστομίζεται από έναν από αυτούς. Την ίδια στιγμή το γνωστό χρυσαβγίτικο σύνθημα "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες" αφήνει την εντύπωση στους παρευρισκόμενους και σε όσους παρακολουθήσουν το βίντεο ότι στο στρατόπεδο συγκέντρωσης προσφύγων στην Ημαθία τίθεται ζήτημα εποικισμού και εθνικής κυριαρχίας. Η σιωπή του βουλευτή σε αυτή τη χυδαία συκοφαντία είναι εκκωφαντική. Το κράτος εδώ με λίγα λόγια αποδέχεται την πειθώ της βίας και τη βρώμικη προπαγάνδα όπως εκφράζεται από τη ναζιστική ιδεολογία και συναινεί στην απώλεια της ορθής λογικής.
Βέβαια, ο βουλευτής της αριστεράς και εκπρόσωπος του κράτους δεν ασχολείται καθόλου με τον παρευρισκόμενο αγανακτισμένο όχλο, ο οποίος υπερθεματίζει το μίσος του ιερωμένου και αγκαλιάζει τη ναζιστική ιδεολογία των φασιστών. Αυτό διότι η φωνή του όχλου φαίνεται να γίνεται η φωνή του λαού χωρίς απαραίτητα και να είναι. Απλοϊκοί, ενδεχομένως αμόρφωτοι άνθρωποι, εξαναγκασμένοι στη φτώχεια και την ταπείνωση ψάχνοντας τον ένοχο βρίσκουν και τιμωρούν τον αποδιοπομπαίο τράγο. Εδώ το κράτος απλά μετέχει αυτής της μεταμόρφωσης ενός λαού σε μια μάζα. Με μια βαθύτερη πεποίθηση ίσως ότι σε αυτές τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες η μάζα μπορεί να είναι πιο χρήσιμη για την εξουσία από ότι ένας λαός, τόσο από πλευράς χειραγώγησης όσο και από καταστολής.
Παρενθετικά σημειώνω ότι στο συγκεκριμένο πλαίσιο της οχλαγωγίας, της φασιστικής απειλής βίας και του χριστιανικού μίσους, η ελληνική σημαία που κρατά κάποιος από τους φασίστες -χωρίς να υπάρχει κανείς ιδιαίτερος λόγος (ούτε εμπόλεμη σύρραξη υπήρξε, ούτε στρατιωτικό εγερτήριο, ούτε ποδοσφαιρικός αγώνας)- δίκαια μετατρέπεται θα έλεγε κανείς στο κουρελόπανο που δεν αντιπροσωπεύει τίποτα από τις υποτιθέμενες αξίες του έθνους.
Ενώ λοιπόν συμβαίνουν όλα τα παραπάνω, επιτέλους, ο βουλευτής της Αριστεράς αποκρίνεται. Και η απόκρισή του είναι συμβιβαστική, συγκαβατική, καθησυχαστική. Σχεδόν αγωνιά να ανακουφίσει το πλήθος. Τους εγγυάται λοιπόν ότι στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της περιοχής τους θα εγκατασταθούν αποκλειστικά Σύριοι. "Στον λόγο της τιμής μου, σας λέω ότι θα είναι μόνο Σύριοι. Θα έρθουν 200 σήμερα και άλλοι 200 μετά", ήταν τα ακριβή του λόγια. Η ειλικρίνεια και η τιμή συγκλονίζει. Τους λέει με άλλα λόγια πως το κράτος, η εξουσία, διαχωρίζει τους ανθρώπους όχι με βάση τις ανάγκες τους, όχι με κριτήριο την προστασία της ζωής, όχι με στόχο την αξιοπρέπεια, αλλά με βάση την εθνική τους καταγωγή. Οι Σύριοι πρόσφυγες θα σωθούν, οι Αφγανοί, οι Ιρακινοί, οι Ιρανοί όχι. Αίμα, Τιμή. Μπροστά στη εκφασισμένη μάζα, η απάντηση του βουλευτή της Αριστεράς είναι συντριπτική για καθέναν που ακόμα οραματίζεται ειρήνη, αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη.
Και ενώ όλα αυτά γίνονται με αφορμή τους πρόσφυγες, με απογοήτευση παρατηρώ το φαινόμενο οι πρόσφυγες στην ουσία τους να μην υφίστανται. Δεν υπάρχουν. Η υπόστασή τους έχει αναιρεθεί και δεν αναφέρομαι εδώ στην κατάπτυστη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας που τους αφαιρεί ουσιαστικά το δικαίωμα ασύλου. Η υπόστασή τους έχει αναιρεθεί από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές αυτού του βίντεο. Το κράτος, την αριστερά, την κοινωνία, τους θεσμούς. Από δικαιούχους ασύλου, προστασίας, θαλπωρής μετατρέπονται σε έγκλειστους, σε απειλή και σε μίασμα.
Εξίσου όμως χωρίς υπόσταση είναι και εκείνο το κομμάτι της κοινωνίας που λέει "ως εδώ". Που ευαισθητοποιείται, που οργανώνεται, που παλεύει για τη ζωή και την αξιοπρέπεια κατατρεγμένων συνανθρώπων, ανεξαρτήτου εθνικότητας, θρησκείας και σεξουαλικού προσανατολισμού. Το κομμάτι της κοινωνίας που κάνει πράξη την υποτιμητική υπόδειξη των ρατσιστών "αν τους θέλετε, να τους πάρετε σπίτια σας". Το κομμάτι της κοινωνίας που στέκεται αλληλέγγυα. Αυτοί δεν υπάρχουν για την κοινωνία που απεικονίζεται στο βίντεο. Για το κράτος, την κυβέρνηση της αριστεράς, την Εκκλησία, και την μάζα των αγανακτισμένων.
Συγκλονιστικά διαφωτιστικό συνεπώς το βίντεο. Δείχνει ακριβώς την κοινωνία που έχουμε συνδιαμορφώσει. Τους θεσμούς της, την ισχύ της μάζας, την επιβολή του φασισμού. Δείχνει ακριβώς την στάση της εξουσίας. Που επικροτεί έμμεσα ή άμεσα την βία και τον παραλογισμό. Που διαστρεβλώνει και συκοφαντεί το δίκαιο και εξαφανίζει όσους αγωνίζονται γι' αυτό. Και με ένα τραγικό τρόπο, δείχνει και την αφωνία της αριστεράς, την ανημποριά της και την ατολμία μπρος στη δύναμη του μαύρου.
Πλήρες έτος το 2015, με πλουραλισμό υποψηφιοτήτων για τη λίστα με τους μεγαλύτερους Κόπανους. Αυτή η χρονιά της πρώτη-φορά-Αριστεράς, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη, κανείς δε θα μπορούσε να διεκδικήσει αμιγώς θετικό πρόσημο για τα κατορθώματά του, αντίθετα όλοι μα όλοι φαίνεται ότι είναι χαμένοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Για τρίτη χρονιά, παρουσιάζω τους κατ' εμέ μεγαλύτερους κόπανους του έτους. Τους ανθρώπους για τους οποίους στη καλύτερη των περιπτώσεων όλοι κάποια στιγμή αισθανθήκαμε την εσωτερική ανάγκη να ρίξουμε ένα φάσκελο, που η διανοητική συναναστροφή με τους οποίους μας άφησε με εκείνο το ιδιαίτερο συναισθηματικό κενό του μαλάκα.
Φέτος, αλλάζω τη δομή αυτής της ανάρτησης. Καταργώ την αντίστροφη μέτρηση, μη θέλοντας να αδικήσω κάποιους Κόπανους έναντι κάποιων άλλων. Διατηρώ μόνο μια αριθμημένη τελική τριάδα, εν είδη συμβολικού βάθρου αλλά και ως σημείου αναφοράς για τον ιστορικό του μέλλοντος με ειδίκευση στους κόπανους.
Ο Ανδρέας Παπαμιμίκος
και η εφορευτική επιτροπή των προεδρικών εκλογών της ΝΔ
Πρώην πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ και Γραμματέας της Πολιτικής Επιτροπής της ΝΔ, υπεύθυνος για το φιάσκο της εκλογής αρχηγού της. Οικονομικά σκάνδαλα, διαφθορά, καμαρίλα, μαγειρέματα, παρασκήνιο, ενδοκομματική ανέλιξη, οργανωτική και εκτελεστική ανικανότητα, ιδεολογική φτώχεια, χωρίς ευθιξία, δίχως αντίληψη πολιτικής ευθύνης. Εκφραστής μιας ολόκληρης γενιάς ΟΝΝΕΔιτών που βρίσκονται σε ηλικία διακυβέρνησης.
Μέλος ενός κόμματος για το οποίο η δημοκρατία είναι απλά μια λέξη στο λογότυπό της. Ενός κόμματος που στη πιο δραματική περίοδο της μετα-νεοελληνικής ιστορίας, έκανε τα πάντα για να την εξευτελίσει: δύο μεταβατικοί πρόεδροι, ανυπαρξία πολιτικού διαλόγου, αδιαφανής εκλογική διαδικασία, σκανδαλώδεις αναθέσεις, υποψήφια τζάκια να συναγωνίζονται υποψήφια λαμόγια, οι γυναίκες στο περιθώριο, σκιώδεις καταμετρήσεις. Και ακόμα τίποτα.
Ελλάς Ελλήνων Ομοφοβικών
Καραμανλής, Σαμαράς, Βορίδης Γεωργιάδης, Βούλτεψη, ο Φαήλος ο Κρανιδιώτης και πολλοί ακόμα νεοδημοκράτες. Η Λιάνα Κανέλη, η Φώφη Γεννηματά, οι καμμένοι Έλληνες (πλην τιμητικών εξαιρέσεων), οι κρετίνοι της χρυσής αβγής, Είτε λησμονώντας να επιστρέψουν προσωρινά από τον Μεσαίωνά τους "απέχοντας", είτε ανοιχτά καταψηφίζοντας το σύμφωνο συμβίωσης, είτε ξεδιάντροπα και ατιμώρητα εκχυδαΐζοντας, η διαχρονική ελληνική συντήρηση απ' όπου και αν προέρχεται ξέρασε και πάλι την ομοφοβία της και ταπείνωσε με τη συμπεριφορά της και τη βρώμικη ρητορική της ένα κομμάτι των Ελλήνων πολιτών που χρόνια τώρα στερούνταν το αυτονόητο. Ίδια και ίσα δικαιώματα με τους υπόλοιπους πολίτες. Η δημοκρατία τους βρωμάει ρατσισμό και φόβο.
Στο ίδιο καλάθι με τους παραπάνω κόπανους προφανώς δεν μπαίνουν οι βουλευτές του ΚΚΕ. Αυτοί είναι κάτι μοναδικό. Η επιχειρηματολογία τους είναι μια ακαταλαβίστικη αντι-διαλεκτική μαρξισμού με τον αντίποδα μιας Butlerικής θεωρίας ανάμεικτης με στοιχεία queer. Χιλιάδες σελίδες έχουν γραφτεί για αυτά τα ζητήματα και δεκάδες θεωρητικοί όμορφα προσπάθησαν να συνδυάσουν τα ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας με τον μαρξισμό και την ιδεολογία. Για το ΚΚΕ όμως όλα εξακολουθούν φιλτραρισμένα στο γνωστό υπερορθόδοξο δόγμα αυτού του ιδιαίτερου αντιληπτικού μηχανισμού που εκτός από τον κόσμο του ξέρει να εγκλωβίζει την ίδια τη σύγχρονη σκέψη.
Ιδιαίτερη μνεία, για να επιστρέψω στην αναζήτηση ατόφιων κόπανων, χρειάζεται να δοθεί και στο σεξιστικό, ομοφοβικό και τρανσοφοβικό παραλήρημα του Δημήτρη Πατέλη, ενός υποτίθεται προοδευτικού και καλλιεργημένου ατόμου και καθηγητή πανεπιστημίου, το οποίο έγινε τον Νοέμβρη στο Πολυτεχνείο. Παρανοϊκή σκέψη, λεκτική κακοποίηση και εύκολα συμπεράσματα που διαφέρουν από αυτά τον ρασοφόρων ετεροσεξιστών διότι αποδίδονται κεκαλυμμένα από πολιτικό μανδύα και γνώμη.
Οι Αμβρόσιος - Σεραφείμ - Άνθιμος
Χρόνια τώρα, καλούμαστε να συνυπάρξουμε στη δημόσια σφαίρα με τρεις ανώτερους δημόσιους υπάλληλους που πληρώνονται αδρά από τον Έλληνα φορολογούμενο ανεξαρτήτως ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Ο βίος και η πολιτεία τους ξακουστός. Νέμονται εξουσία και διαχειρίζονται δημόσια περιουσία ανεξαρτήτως εμπειρίας και ατομικών προσόντων. Δεν είναι ανακλητοί και στην πράξη δεν είναι υπόλογοι για τίποτα και πουθενά. Συγκαλύπτουν επαναλαμβανόμενα οικονομικά σκάνδαλα και σεξουαλικά εγκλήματα, όπως βιασμοί ευάλωτων ανηλίκων. Παραπληροφορούν διαδίδοντας ασύστολα ψέμματα και επικίνδυνες επιστημονικές ανακρίβειες. Χρησιμοποιούν λεξιλόγιο χρυσαυγίτη. Διακρίνονται από φανατισμό παρόμοιο της Τζιχάντ. Είναι πεπεισμένοι πως κατέχουν τη πλήρη αλήθεια και συκοφαντούν όποιον εκφέρει αντίλογο. Προβάλλουν σε κομμάτια της κοινωνίας τις ανομολόγητες φαντασιώσεις τους επενδύοντάς τες με ό,τι πιο βρώμικο τους επιτρέπει το συνειδητό τους. Είναι σκατόψυχοι. Μισούν. Αν ζούσαν στην εποχή του Χριστού θα ήταν οι αυλικοί συμβουλάτορες του Ηρώδη.
Αυτά διαχρονικά.
Το 2015 συγκεκριμένα παρακολουθήσαμε μια ειδική εμμονή αυτών των δημοσίων υπαλλήλων με το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας. Εμμονή στα όρια του παραληρήματος. Στο μυαλό τους ζητήματα και διακριτές έννοιες όπως γένος, φύλο, ταυτότητα και έκφραση φύλου, σεξουαλικός προσανατολισμός, σχέση, συμβίωση, οικογένεια, αστικά και ανθρώπινα δικαιώματα κ.α. είναι μπλεγμένα σαν ένας χυλός και αυτό τους προκαλεί εξαιρετική αναστάτωση. Η διαδικασία σκέψης τους, εκτός από τον διανοητικό αχταρμά χαρακτηρίζεται επίσης και από έντονα παρανοειδή στοιχεία, με βάση τα οποία η ομοφυλοφιλία στην Ελλάδα και η δημόσια έκφρασή της σχετίζεται με τον διαχρονικά παρόντα διαβολικό εβραιομασωνισμό και πιο πρόσφατα την αμερικάνικη πρεσβεία με τελικό σκοπό βεβαίως να μαγαρίσουν τον νεοέλληνα και να σοδομήσουν τις ηθικές του αρχές. Παρανοειδείς σκέψεις που εκτός από την αμορφωσιά και την ανοησία καταδεικνύουν και τις παραδοσιακές σχέσεις αυτού του σκοταδιστικού και αναχρονιστικού οργανισμού που λέγεται Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία με τα πιο παθολογικά στοιχεία της ελληνικής ακροδεξιάς. Είναι χαρακτηριστικό εξάλλου ότι οι ανακοινώσεις, οι δηλώσεις και οι συμπεριφορές της εν λόγω τριάδας ρασοφόρων δημοσίων υπαλλήλων χαρακτηρίζονται από έντονη οξύτητα και επιθετικότητα και φτάνουν στο σημείο μιας παράδοξης για τους "εκπροσώπους της χριστιανικής αγάπης" έκφρασης ωμού, καθαρού μίσους προς τον συνάνθρωπο. Η λεκτική βία τους, σε ένα συναισθηματικό επίπεδο αποτελεί ξεκάθαρα εκτόνωση έντονου άγχους. Αναρωτιέμαι τι είδους άγχος είναι αυτό για να πρέπει να εκτονωθεί μέσω τέτοιας μισανθρωπιάς απέναντι συγκεκριμένα σε ομοφυλόφιλους συμπολίτες μας. Η περιγραφή της ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς στις ανακοινώσεις και στις δηλώσεις, με έντονες λεπτομέρειες σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν μπορεί προφανώς να είναι αποτέλεσμα προσωπικής εμπειρίας (η ελληνική ορθόδοξη εκκλησία άλλωστε επίσημα ποτέ δεν αναγνώρισε "κρούσματα ομοφυλοφιλίας" σε ανώτατα στελέχη της - οι ρασοφόροι δημόσιοι υπάλληλοι άλλωστε είναι ανοσοποιημένοι στην ομοφυλοφιλία). Συνεπώς οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να θεωρούν πως οι συγκεκριμένες περιγραφές είναι αποτέλεσμα φαντασιώσεων. Φαντασιώσεων σεξουαλικού περιεχομένου. Είναι εντυπωσιακό πώς δημόσιοι λειτουργοί καταφεύγουν σε επίσημες ανακοινώσεις με τέτοιο περιεχόμενο προκειμένου να το ποινικοποιήσουν και να το καταδικάσουν μετά! Μια τιμωρητική σχέση με την ίδια τη σεξουαλικότητα που απολήγει σε διανοητική σύγχυση, παράνοια, άγχος και τελικά μίσος και μισανθρωπιά.
Τι ψυχή θα παραδώσουν;
Ο Πάνος Καμμένος
Η πρώτη φορά Αριστερά έγινε πραγματικότητα με τη χείρα ενός εκπροσώπου της κλασσικής ελληνικής δεξιάς. Εκφραστής των πιο σκοτεινών αλλά και πιο διαδεδομένων χαρακτηριστικών της κοινωνίας: ακροδεξιά, ρατσισμός, ομοφοβία, θρησκοληψία και πατριδοπληξία. Διαχρονικός εργάτης της άρχουσας τάξης και του ελληνικού καπιταλισμού. Αρχηγός ενός περιθωριακού συνονθυλεύματος γραφικών οπισθοδρομικών, παράγοντας τώρα σε μια υποτιθέμενη απόπειρα προοδευτικής διακυβέρνησης, ο οποίος εξελίχθηκε γρήγορα σε βοηθός κωλοτούμπας του Αλέξη Τσίπρα. Στον ελεύθερο χρόνο του ταυτίζει την ομοφυλοφιλία με την κτηνοβασία, χυδαιολογώντας και εξευτιλίζοντας ένα κομμάτι των πολιτών αρνούμενος να του προσδώσει τα αυτονόητα δικαιώματά του. Στη δουλειά του συμμετέχει στη διαπραγματευτική προσπάθεια της χώρας με μια συναισθηματική έκρηξη ανάλογη του Κουγκίου και συνεχίζει κάνοντας "σαφές" πως αν Βρυξέλλες και Βερολίνο συνεχίσουν το «bullying» στην Ελλάδα η Ευρώπη θα γεμίσει τζιχαντιστές. Λίγους μήνες μετά τζιχαντιστές μακελεύουν το Παρίσι, κάτι που σε ένα παράλληλο σύμπαν θα μας έκανε να αναρωτηθούμε σαν κοινωνία εκ νέου για την γενική επάρκεια αυτού του ανθρώπου. Στο δικό μας σύμπαν όμως αρκούμαστε στον να τον ανεχόμαστε ως απλό κόπανο.
Ο Σάκης Ρουβάς
Το 2015 ολοκληρώθηκε η καλοδουλεμένη επαναπλαισίωση της προσωπικότητας Σάκη Ρουβά από το ποπ είδωλο με ημερομηνία λήξης σε πολιτιστικό/πολιτισμικό εκφραστή μιας κάποιας μετά-νεοελληνικής ελίτ. Ο Σάκης Ρουβάς δεν είναι πια οι ξαναμμένες έφηβες, η βόνταφον, η πέπσι κόλα και τα περιοδικά μικροσκάνδαλα. Είναι πλέον Επίδαυρος, Μέγαρο Μουσικής, Μίκης Θεοδωράκης, και εσχάτως η καλοσχηματισμένη εικόνα των Μένουμε Ευρώπη.
Τον Ιούλιο του 2015 ο Σάκης Ρουβάς σε ένα προσωπικό του διάγγελμα προς τους Έλληνες αποκάλυψε πως διακατέχεται και αυτός από θυμό, απογοήτευση και απελπισία γιατί έχει υποφέρει πολύ και ο ίδιος τα τελευταία πέντε χρόνια και παρά τις στερήσεις βρίσκεται όπως και εμείς στο χειρότερο σημείο αυτής της κρίσης. Μιλάει με ύφος σοβαρό μα ταυτόχρονα μετρημένο. Αποφεύγει αχρείαστες συναισθηματικές εκρήξεις και το επικίνδυνο πατρονάρισμα και κοιτάζει τον τηλεθεατή με επιμελημένη ειλικρίνεια στα μάτια. Βγάζει ένα λογύδριο εξαιρετικά σκηνοθετημένο αλλά στερούμενο νοηματικής συνοχής. Μα αυτό δεν έχει σημασία διότι ο τηλεθεατής καλείται κυρίως να αποκριθεί στην υποκείμενη οργή και αγανάκτηση με την οποία υποτίθεται ταυτίζεται.
Δεν υπάρχει όμως περιθώριο ταύτισης με τη φιγούρα Σάκης Ρουβάς. Για την ανώτερη τάξη είναι ο προσωπικός τους διασκεδαστής, για τη βιομηχανία θεάματος μια μηχανή κέρδους, για τον τηλεθεατή ένα καλογυρισμένο βίντεο κλιπ που επαναλαμβάνεται ασταμάτητα εδώ και μια εικοσαετία. Ακόμα και να αρκεστεί κανείς στη φαντασίωση μιας παρόμοιας κοινωνικής ανέλιξης από το ταπεινής κοινωνικής τάξης/καταγωγής ταλαντούχο νέο στον συνομιλητή της Αγάπης Βαρδινογιάννη, η φαντασίωση συντρίβεται από τη περιστασιακή εκμετάλλευση αυτής της καταγωγής από πλευράς του, που συνίσταται στη προπαγάνδιση των συμφερόντων της τάξης που πλέον τον συντηρεί. Εξάλλου, η επιχειρούμενη επένδυσή του με στοιχεία μιας πιο εμπεδωμένης ελληνικής κουλτούρας ξεκάθαρα αποτυγχάνει να του προσδώσει το ανάλογο περιεχόμενο, τόσο πολιτισμικά, όσο διανοητικά και βεβαίως συναισθηματικά. Γι' αυτό και η επαφή με αυτήν τη περσόνα του Ιουλίου του '15 προκαλεί το συναίσθημα του γελοίου στη καλύτερη των περιπτώσεων και του χλευασμού αν πραγματικά επιχειρήσουμε να τον πάρουμε στα σοβαρά. Ο Σάκης Ρουβάς, όση επαναπλαισίωση και να του επιχειρηθεί, παραμένει ξόανο. Ένα είδωλο κενό δηλαδή, χωρίς περιεχόμενο, είτε αποπειράται να μας πει ένα τραγούδι είτε στοχεύει να μας μιλήσει πολιτικά.
Ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος
Στα αντίστοιχα βραβεία πέρυσι, στα οποία είχε καταλάβει δίκαια την 5η θέση, έγραφα ότι ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος "εκτός από συνειδητός προπαγανδιστής του ακραίου νεοφιλελευθερισμού μέσα από το όχημα της κατά τα άλλα ενημερωτικής εκπομπής του, είναι και περήφανο μέλος του Μετώπου της Λογικής... Είναι αναμφισβήτητα μια από τις προσωπικότητες εκείνες που έχουν εξασφαλισμένο ένα εισιτήριο πρώτης θέσης στο σύγχρονο Ματαρόα, το πλοίο που θα τραβήξει μακριά, προς την φυσική μα κυρίως διανοητική σωτηρία, την πνευματική ιντελιγκέντσια του τόπου με το που ο τρισκατάρατος Σύριζα θα καταλάβει την εξουσία".
Δυστυχώς, με τη πρόβλεψη της κυβέρνησης τρισκατάρατου Σύριζα να επαληθεύεται, η ιντελιγκέντσια επιπέδου Μπογδάνου και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος εξακολουθεί να παλεύει για την επιβίωσή της στη συριζαίικη Ψαροκώσταινα και να υφίσταται το bullying των εχθρών της Ευρώπης (όπως συγκλονιστικά και με τον απαραίτητο σπαραγμό εξηγεί στο απολαυστικό βίντεο). Μα αντί ο Κωνσταντίνος να προκαλεί τον οίκτο και τη συμπάθεια για το συνεχές δράμα, οι φαντασιώσεις των ακροατών του αναλώνονται σε περίεργες σαδιστικές διεργασίες. Η συμπεριφορά του, ο τρόπος δημόσιας συσχέτισης, ο χειρισμός των χαρακτηρολογικών του στοιχείων, ο έλεγχος των δημόσιων συναισθηματικών του παρορμήσεων, λες και όλα τους είναι μια συνεχής εκδραμάτιση ή οποία με όρους αντιμεταβίβασης σχεδόν προσκαλεί και αυξάνει το κίνδυνο για κακοποιητική συμπεριφορά. Συμπάσχω με τον ταλαίπωρο τηλεθεατή. Αλλά αναγνωρίζω ότι το να είσαι Μπογδάνος πρέπει να είναι κάτι ανυπόφορο. Δεν είναι προφανώς ο απόλυτος κόπανος της χρονιάς αλλά μετά βεβαιότητας και μετά χιλίων επαίνων κερδίζει επάξια το βραβείο του καλύτερου Άδωνι Γεωργιάδη του Μετώπου της Λογικής (και με σηκωμένο το μεσαίο του δάχτυλο το πανηγυρίζει ως ο πραγματικός νικητής του 2015).
Οι "Συγγνώμη, Μαλακία" του Πολυτεχνείου
Στις 15/11/15 κάποιοι απίθανοι τύποι πραγματοποίησαν επίθεση σε μπλοκ αριστερών σχημάτων στην πύλη της Στουρνάρη στο Πολυτεχνείο. Με δήλωσή τους εξήγησαν ότι σκοπός τους ήταν να δείρουν Κνίτες αλλά έγινε μια λάθος συνεννόηση, μια παρεξήγηση και έτσι έδειραν κάποιους άλλους. "Σόρρυ παιδιά, παίχτηκε μαλακία" με άλλα λόγια. Αυτοί οι τύποι δεν ήταν ΜΑΤ, δεν ήταν ΔΙΑΣ, δεν ήταν ασφαλίτες, δεν ήταν χρυσαυγίτες, δεν ήταν ...γενικά. Ποτέ δεν δήλωσαν τι ήταν, τουλάχιστο δημόσια, θεωρώντας προφανώς ότι το ζήτημα της πολιτικής ταυτότητας όταν έχει να κάνει με αδιανόητες μαλακίες διευθετείται αποκλειστικά με κατόπιν εορτής διαπροσωπικές επαφές. Τέλος πάντων, ας πούμε ότι αυτοί οι τύποι είναι κομμάτι του αναρχικού χώρου όπως το ίντερνετ άφησε να εννοηθεί. Αφού λοιπόν τσάκισαν στο ξύλο τα ανυποψίαστα άτομα/συντρόφους κάποιοι από αυτούς κατάλαβαν τη μαλακία τους και θέλησαν να επανορθώσουν.
Λίγο αργότερα αναρτάται στο Indymedia η πλέον γελοία δήλωση ανάληψης ευθύνης στην ιστορία των δηλώσεων ανάληψης ευθύνης. Σε αυτή, μερικοί από τους πρωταγωνιστές που δίνουν την εντύπωση των μετανιωμένων περιγράφουν τα περιστατικά και εκφράζουν τη συγγνώμη τους προς τους ξυλοφορτωμένους συντρόφους. Το κάνουν με κοφτές φράσεις, ευθείς και άμεσες προφανώς για να καταδείξουν την αποφασιστικότητά τους στην αυτοκαταδίκη. Το περιεχόμενο όντως είναι έντονα απολογητικό. Όχι όμως το ύφος. Διότι το ύφος αφήνει την αίσθηση μιας εξωτερικής προέλευσης της ασυνεννοησίας, ενός πεδίου ουσιαστικής ευθύνης που βρίσκεται σε κάποιον εξώτερο χώρο, πέρα από τους ίδιους, και αυτοί απλά αναλαμβάνουν την ευθύνη των συνεπειών αυτής της ασυνεννοησίας, του ξυλοδαρμού δηλαδή άσχετων συντρόφων. Και όλο αυτό δοσμένο με έναν υπόγειο κυνισμό, μια υποκείμενη μαυρίλα, και σε ένα πλαίσιο αυτονόητου δικαιώματος ότι είναι οι μοναδικοί δικαιούχοι στην άσκηση ελέγχου και βίας και ότι είναι επίσης φυσιολογικό να δείρουν τους Κνίτες και να τους εμποδίσουν την είσοδο στο πολυτεχνείο.
Ελπίζω να κατανοούν ότι η δημόσια αυτοκριτική τους είναι αυτοκριτική επιπέδου Κίμωνα Κουλούρη και Ευάγγελου Μεϊμαράκη: της κατηγορίας Σκουπίδια. Η απλή περιγραφή των γελοίων μα τραγικών περιστατικών στα οποία πρωτοστάτησαν και των μετέπειτα κινήσεών τους δεν αποτελεί αξιοθαύμαστη στάση ανάκτησης συνειδητότητας των πράξεών τους. Είναι η αυτονόητη αντίδραση κάθε έμβιου όντος που δεν έχει νοημοσύνη χρυσαυγίτη. Δεν σημαίνει απολύτως τίποτα ούτε για τα θύματά τους ούτε και σε επίπεδο πολιτικής σφαίρας. Και επίσης, η δημόσια "συγγνώμη" δεν είναι και δημόσια αυτοκριτική, ούτε προσωπική ούτε πολιτική ούτε ιδεολογική. Αν δεν είναι ούτε σε θέση να κατανοήσουν τι σημαίνει αυτοκριτική τότε καλύτερα ας δώσουν στον εαυτό τους ένα ρεπό για το 2016 και ας μας τα ξαναπούν από του χρόνου.
Η φτηνιάρικη βία τους και η γελοία γραπτή δήλωσή τους λίγο μετά τους κατατάσσει αναμφισβήτητα στους κόπανους όχι μόνο της χρονιάς αλλά και της δεκαετίας.
ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΑΘΡΟ ΑΝΕΒΑΙΝΟΥΝ 3. Ο Γιάνης Βαρουφάκης
Ανήκω σε αυτούς που συμπαθούν τον Γιάνη. Έχω διαβάσει δυο βιβλία του, επιστημονικά και εκλαϊκευμένα άρθρα του, παρακολουθώ τις συνεντεύξεις του, τον έχω ακούσει ζωντανά σε διάλεξή του στο Λονδίνο και σε εκπομπές στην αγγλική τηλεόραση, ενώ διαβάζω τακτικά και το μπλογκ του. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ούτε για το επίπεδο γνώσεών του, ούτε για τη νοημοσύνη του, και πώς να έχω άλλωστε όταν η προσωπική του πορεία μιλάει από μόνη της. Όμως, μέσα από την ελληνική τραγωδία του 2015, έμαθα για τα καλά πως εκτός από την κατάρτιση και την εμπειρία υπάρχει και η προσωπικότητα. Και η διαχείριση των στοιχείων της προσωπικότητας. Και βεβαίως η οριοθέτηση αυτών των στοιχείων όταν το προσωπικό καλείται να είναι ξέχωρο από το συλλογικό, ειδικά σε καταστάσεις ζωής και θανάτου μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Πίσω από την εμπροσθοφυλακή της πανθομολογούμενης γοητείας, της σαγήνης και του θαυμασμού του εαυτού από τους άλλους, πίσω από το μάγεμα του ακροατηρίου, την ακτινοβολούσα αίσθηση αυτοπεποίθησης, την παντοδυναμία της δημόσιας εικόνας, υπάρχει πάντα μια σκοτεινή και συνήθως επικίνδυνη πλευρά. Αυτή η πλευρά του Γιάνη είδαμε ότι χαρακτηρίζεται από την υπερεκτίμηση των προσωπικών δυνατοτήτων, την προσωπική στρατηγική και την εμμονή στο αλάθητο της, και τη θόλωση των ορίων -πού ξεκινά δηλαδή το εθνικό/πολιτικό και πού το προσωπικό.
Και μετά τους 2-3 πρώτους μήνες όπου ο Prof Varoufakis ήταν διασημότερος και από τον Χριστό, τα ευάλωτα και αρχικώς αφανή στοιχεία αυτής της προσωπικότητας πέρασαν στο προσκήνιο. Έχοντας δίπλα του ένα πρωθυπουργό αδαή, ανώριμο και άπειρο, η σαγήνη της προσωπικότητας του Γιάνη και η αίσθηση της υπερβολικής αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης έμοιαζε ανεξέλεγκτη. Φαινόταν εκτός ορίων και διαχείρισης, τουλάχιστο από τον ίδιο και την ελληνική πλευρά.
Γιατί με τους άλλους, όπως αποδείχτηκε, ήταν διαφορετικά.
Με τους άλλους τα όρια ήταν ασφυκτικά και ανένδοτα. Ο Dr Schäuble αποδείχτηκε ότι μπορούσε να ελέγξει πολύ καλύτερα τις ναρκισιστικές παρορμήσεις του Γιάνη από ότι ο Αλέξης και βεβαίως να τις αντιπαρέρθει όντας γερμανικά προσηλωμένος στον στόχο του. Ανεξαρτήτως αν οι οικονομικές θεωρίες του Γιάνη είναι σωστές ή όχι (η προσωπική μου άποψη είναι ότι είναι), τα "μεγαλειώδη" στοιχεία της αίσθησης του εαυτού φαίνεται ότι επηρέασαν πλήρως (ή ακόμα χειρότερα καθόρισαν και διαμόρφωσαν) την ελληνική στρατηγική. Η φαντασίωση λες και ήταν ότι θα έμπαινε μέσα ο Γιάνης, θα τους εξηγούσε ότι η συνέχιση της τακτικής τους θα κατέστρεφε την Ευρώπη και αυτοί στο τέλος θα έβλεπαν το φως το αληθινό και θα έλεγαν και ευχαριστώ. Και όταν το όρια των άλλων την τσάκισαν, η διαπραγμάτευση της πρώτης κυβέρνησης της αριστεράς ξέμεινε με τη μεγαλομανιακή επιμονή του Γιάνη (και την απειρία του Αλέξη) και τη συνέχιση αποκλειστικά της φαντασίωσης. Με αποτέλεσμα τη συντριβή της και το μεγαλειώδες φιάσκο του Ιουλίου (που ήταν πιο μεγάλο τόσο από το Χριστό όσο και από τον Γιάνη).
Ωστόσο ο Γιάνης είναι όντως τόσο έξυπνος, τόσο ικανός και τόσο διαβασμένος ώστε με βεβαιότητα να ξέρουμε ότι γνώριζε όλα όσα επρόκειτο να συμβούν. Είχε μελετήσει και περιγράψει με σαφήνεια τη στάση της ευρωπαϊκής ελίτ, ήξερε για τη θηλιά που ολοένα και θα έσφιγγε. Και παρόλα αυτά, ούτε αυτός ούτε ο προϊστάμενος πρωθυπουργός του είχαν φροντίσει για το αξιοπρεπές πλάνο της διαφυγής στο ενδεχόμενο του να εξακολουθούσαν τυφλοί οι άλλοι στο φως το αληθινό.
Γι' αυτό και ο Γιάνης είναι μοιραίος. Μοιραίος και κόπανος.
2. Ο Αλέξης Τσίπρας
Ο Αλέξης Τσίπρας κατάφερε μέσα σε έναν χρόνο α) να γκρεμίσει μια κυβέρνηση μαριονετών της ευρωπαϊκής ολιγαρχίας που στήριζε μανιακά και το ελληνικό κατεστημένο β) Να κερδίσει η αριστερά εθνικές εκλογές για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας γ) Να κερδίσει ένα αδιανόητο δημοψήφισμα εν μέσω άνευ προηγουμένου τηλεοπτικής τρομοκρατίας και με τους πολίτες στις ουρές κλειστών τραπεζών δ) Να κερδίσει νέες εθνικές εκλογές έχοντας εξαπατήσει ό,τι κινούταν και ανέπνεε σε αυτόν τον τόπο, έχοντας αποτύχει σε ό,τι είχε αποπειραθεί και έχοντας υπογράψει ένα φριχτό τρίτο μνημόνιο που ήταν χειρότερο από όλα τα προηγούμενα μαζεμένα ε) Να εξαφανίσει τους βασικούς πολιτικούς του αντιπάλους Σαμαρά και Βενιζέλο και να επιτείνει την παρακμή στα μέχρι πρόσφατα κυρίαρχα κόμματά τους στ) να εξαφανίσει τους εσωκομματικούς "αντιφρονούντες" και να τους οδηγήσει στο περιθώριο ζ) να δώσει λογική στην αίσθηση πως θα κυβερνάει για την επόμενη εικοσαετία. Μαζικά και διαδοχικά κατορθώματα που σε οποιοδήποτε καθεστώς θα σκιαγραφούσαν το προφίλ ενός σιδηρού ηγέτη.
Παραδόξως όμως, ενώ όντως έχει κατορθώσει αδιανόητα πράγματα και ό,τι πέρασε από το χέρι του σε εθνικό επίπεδο του βγήκε, η γενικότερη αίσθηση που αποπνέει είναι της λύπης και της απροσμέτρητης αποτυχίας. Αποτυχίας δικής του μα κυρίως των άλλων. Της χώρας και του λαού της. Η ιστορία έπαιξε γερό παιχνίδι με τον Αλέξη. Του επέτρεψε όλα τα παραπάνω με αντάλλαγμα τη πλήρη ταπείνωση και εξευτελισμό όλων των στοιχείων που τον έκαναν να τα καταφέρει. Μέσα σε ένα και μόνο χρόνο. Μα και αυτός όμως! Με τον πιο τραγικό τρόπο έμαθε (και μάθαμε και εμείς) πως διακυβέρνηση τη πιο κρίσιμη εποχή στην νεότερη ιστορία της Ελλάδας δεν σημαίνει προεδρεία δεκαπενταμελούς. Πως η διαπραγμάτευση με στοχοπροσηλωμένους ανθρώπους και τέρατα αποφασιστικότητας και προετοιμασίας δεν είναι λογομαχία πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου με ανίκανους ΔΑΠίτες. Πως το σχέδιο εξόδου από τη κρίση δεν θα μπορούσε να ήταν το γνωστό κοψοχρονιά πλαίσιο των κομματικών συνελεύσεων και πως το grexit που ο ελληνικός λαός αποφασιστικά ριψοκινδύνεψε με το αφελές δημοψήφισμα απαιτούσε άριστη γνώση, τέλειο σχέδιο και σκληρή προετοιμασία. Μα τίποτα αυτά όπως εγκληματικά αποδείχτηκε δεν υπήρξε.
Αλέξη συγγνώμη, μα είσαι εντελώς κόπανος.
1. Εγώ
Όσο και να προσπάθησα, όσο και να έψαξα, όσο και να ανέτρεξα στα πρόσωπα και στα γεγονότα αυτής της ανεπανάληπτης χρονιάς, δεν κατάφερα να βρω κάποιον που να αισθάνεται (και προφανώς να είναι) μεγαλύτερος κόπανος του 2015 από εμένα. Και ίσως από εσένα. Και από εκείνον, και από εκείνη, τον άλλον, την άλλη, αυτόν, αυτήν.... Η φαντασίωσή μου υπήρξε μεγαλύτερη της πραγματικότητας, μα ο πάταγος της πρόσκρουσης ήταν εκκωφαντικός. Είχα σχεδόν πειστεί για την ελπίδα που ερχόταν. Πίστευα όντως μέσα μου πως κάτι θα μπορούσε να ήταν διαφορετικό. Πως θα παίρναμε "σβάρνα τα βουνά, τις κορφές" που λέει και ο στίχος και πως αργά ή γρήγορα θα ξεμπερδεύαμε με τη σαπίλα που μας δυνάστευσε και που εξακολουθεί να μας καταδυναστεύει. Πως έστω και με το κεφάλι στην οικονομική του αγχόνη, οι βαριές μας ανάσες θα γινόταν ανάσες αξιοπρέπειας και ελευθερίας. Πόσο αφελής υπήρξα! Τι κόπανος! Και με έπιανα να μιλάω υπέρ του Σύριζα, και να εξηγώ, και να λέω και τώρα να ντρέπομαι σχεδόν να αντικρίσω όλους αυτούς που τους μίλαγα, τους εξηγούσα, τους έλεγα... Πόσο αφελής υπήρξα! Τι κόπανος! Διότι όντως συγκινήθηκα εκείνη τη νύχτα τις 26ης του Γενάρη εδώ στα ξένα που βρισκόμουν. Και κάτι κινήθηκε μέσα μου όταν άκουσα ότι «είμαστε κάθε λέξη του συντάγματος». Και βλέποντας τις αντιδράσεις των ξένων φίλων, συναδέλφων και συντρόφων μου εδώ σχεδόν ένιωσα πως όντως κάτι σημαντικό επρόκειτο να ξεκινήσει. Και ξεχνούσα έτσι τις αμφιβολίες που όσο πιο κοντά πλησιάζαμε τη μεγάλη στιγμή τόσο μεγάλωναν. Προσδοκώντας εκείνη την ελπίδα κατέληξα τώρα να την έχω χάσει οριστικά. Και βυθίστηκα σε ένα τραύμα που δεν πιστεύω πως θα κλείσει. Και κοιτάζοντας τον εαυτό μου στον καθρέπτη κατέληξα:
Δεν πιστεύω τίποτα. Δεν ελπίζω τίποτα. Είμαι κόπανος.
Αναρωτιέμαι αν υπάρχει άλλο δημοψήφισμα στην Ευρωπαϊκή ιστορία στο οποίο το ερώτημά του να έχει διαφορετικό περιεχόμενο για κάθε μία από τις πλευρές αυτών που καλούνται να απαντήσουν. Αν υπάρχει άλλο δημοψήφισμα στο οποίο κάθε πλευρά να απαντά στο δικό της ξέχωρο ερώτημα. Γιατί αυτή είναι η ουσία του ελληνικού δημοψηφίσματος του 2015. Χρειάστηκε μόνο ελάχιστες ώρες από την ανακοίνωση του διλήμματος προς απόφαση ώστε το ερώτημά του να μετασχηματιστεί σε δύο διαφορετικά, ξεχωριστά ερωτήματα.
Για τους μεν, τους υποστηρικτές του ΝΑΙ, το ερώτημα του δημοψηφίσματος συνδέθηκε (σκόπιμα, συνειδητά ή ασυνείδητα λίγο με απασχολεί εδώ) με την ίδια τους την "ευρωπαϊκή ταυτότητα". Την ταυτότητα του Ευρωπαίου αστού, του Ευρωπαίου πολίτη, μια ταυτότητα που ποτέ δεν καθορίστηκε εντός της νεοελληνικής της πραγματικότητας, που ποτέ δεν μπόρεσε να αποκτήσει ουσία, που πελαγοδρομούσε ανάμεσα στον ελληνοπρεπή μύθο της αρπαγής της Ευρώπης από τον ταύρο και στην ύστερη φαντασίωση μιας Δανίας του Νότου. Παρέμεινε μια ταυτότητα που χρωματίστηκε μέσα από τις ιλλουστρασιόν φυλλάδες του Κωστόπουλου και των μεταμοντέρνων τίποτα των free press, και που χειραφετήθηκε στους κυριακάτικους περιπάτους στους κήπους του Hyde Park, στα ψώνια στα παρισινά βουλεβάρτα και στις ουρές για φαλάφελ στο Kreuzberg του Βερολίνου. Μιας ταυτότητας που ίσως στην πιο ακριβή της έκφραση να ήταν απλώς η Σαββοπουλική σύνθεση του "είτε με τις αρχαιότητες είτε με ορθοδοξία" με λίγο από Easy Jet και Euro 2014.
Ωστόσο τώρα, η φαντασίωση μιας ακέραιας ευρωπαϊκής ταυτότητας ή έστω η επιθυμία αυτής βρίσκεται υπό απειλή. Η ύπαρξή της κινδυνεύει. Απειλείται από το ΟΧΙ. Και μπρος στο τρόμο αυτής της απρόσμενης απώλειας, το ίδιο το περιεχόμενο της φαντασίωσης αποσυντίθεται ή καλύτερα συμπτύσσεται σε μια παράξενη σύμμειξη που περιλαμβάνει την τεχνοκρατική πρόταση ενός άτυπου ευρωζωνικού θεσμού, ένα κοινό νόμισμα, την απώλεια των γεωργικών επιδοτήσεων, την αλλαγή στα γεωγραφικά σύνορα και ένα σωρό ακόμα απίθανους συνειρμούς. Ο φαντασιωσικός τρόμος της επιστροφής στα Βαλκάνια είναι τόσο παραλυτικός ώστε η απότομη φτωχοποίηση, η εξαθλίωση, ο εξευτελισμός της εργασίας, η μετανάστευση, ο ναζισμός, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, η παραδειγματική ταπείνωση μιας κοινωνίας, όλα τους αντενδείξεις της ευρωπαϊκής ταυτότητας μα και ενδείξεις της παρούσας ευρωζώνης, έχουν καλυφθεί από το πέπλο της άρνησης. Τίποτα από αυτά δεν υπάρχει μπρος στην αναγκαιότητα της διατήρησης ενός κάποιου ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Η ψήφος στο ΝΑΙ είναι μια ψήφος στο φαντασιακό. Δεν έχει καμία σχέση με δημοψήφισμα.
Για τους δε, τους υποστηρικτές του ΟΧΙ, τα πράγματα είναι εξίσου περίπλοκα. Υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ του ΟΧΙ; Μπορεί κανείς να σου μιλήσει ξεκάθαρα και να σε πείσει γιατί να ψηφίσεις ΟΧΙ; Όχι. Γιατί; Διότι ακριβώς η πιο ακριβής απάντηση στο τι θα συμβεί με το ΟΧΙ είναι ότι δεν γνωρίζουμε. Κανείς δεν ξέρει. Μόνο να υποθέσει μπορεί κανείς. Και οι υποθέσεις καλύπτουν το πλήρες φάσμα συμβάντων, από το χάος της άτακτης χρεωκοπίας μέχρι την υπογραφή ενός τρίτου μνημονίου ελαφρώς αναβαπτισμένου. Το να σου απαντήσει ο πρωθυπουργός τι θα συμβεί στο ΟΧΙ είναι σαν να ζητάς από τον μηχανικό να σου εγγυηθεί την σταθερότητα ενός κτιρίου σε ένα σεισμό 9.5 ρίχτερ ή από τον εντατικολόγο να σου προσδιορίσει τη πιθανότητα πλήρους ανάρρωσης ενός ασθενή σε κώμα. Οι τελευταίοι πέντε μήνες είναι ο μοναδικός οδηγός που διαθέτουμε για τους επόμενους.
Η υπεράσπιση του ΟΧΙ προϋποθέτει αποδοχή της αβεβαιότητας, τους ρίσκου, επιβάλει τον χειρισμό μιας ακαθόριστης απειλής, τη δημιουργική διαχείριση ενός έντονου άγχους, τον υπερκερασμό του φόβου. Του φόβου όπου πατούν όσοι επιχειρούν να αποδημήσουν το ΟΧΙ. Και στη διαχείριση του φόβου όσοι αποτολμούν την υπεράσπισή του. Σκληρή δουλειά αποκλειστικά σε επίπεδο θυμικού, σε επίπεδο συναισθημάτων. Το ψυχικό και συναισθηματικό σθένος που απαιτεί η υπεράσπιση είναι τεράστιο, πολύ πιο μεγάλο από αυτό της απόρριψής του από την άλλη πλευρά. Και θα ήταν τεράστιο ακόμα και αν υπήρχε έτοιμο επιχειρησιακό σχέδιο δράσης. Το ΟΧΙ λοιπόν είναι αυτό που απομένει από την απόρριψη του ΝΑΙ. Η κατάφαση ως άρνηση μιας άλλης κατάφασης.
Είναι πολύ πιο εύκολη η αποδόμηση του ΝΑΙ, συνεπώς. Πιο απτή, λιγότερο επίπονη. Είναι εξαιρετικά εύκολο να έχεις επιχειρήματα κατά του ΝΑΙ. Και με βάση αυτά τα επιχειρήματα να απορρίψεις το ΝΑΙ. 6 χρόνια ύφεση, >60% ανεργία στους νέους, 25% πτώση του GDP, 28.5% πτώση κατανάλωσης φαγητού, 61% μέση μείωση σύνταξης, 45% των συνταξιούχων κάτω από το όριο της φτώχειας, αύξηση της παιδικής θνησιμότητας, των αυτοκτονιών. Και αν οι αριθμοί και οι στατιστικές δεν μπορούν να πείσουν, μια βόλτα στον εμπορικό δρόμο της γειτονιάς ή ένα απόγευμα στην αίθουσα αναχωρήσεων των ελληνικών διεθνών αεροδρομίων παρακολουθώντας τις οικογένειες να αποχαιρετούν τα παιδιά τους, μπορεί. Και αν ακόμα αυτό δεν πείθει, ρώτησε τον εαυτό σου πώς ζούσες 5 χρόνια πριν και πώς ζεις τώρα. Γιατί τα τελευταία πέντε χρόνια είναι ο μοναδικός οδηγός που διαθέτουμε για να φανταστούμε τα επόμενα πέντε.
Η ψήφος στο ΟΧΙ ως κατάφαση και όχι ως απόρριψη του ΝΑΙ είναι μια ψήφος στο συναισθηματικό. Και αυτή δεν έχει καμία σχέση με δημοψήφισμα.
Η ελληνική κοινωνία είναι μια κοινωνία συναισθηματική όμως. Και με έντονο φαντασιακό. Ευαίσθητη και ευερέθιστη, εσωστρεφής και φλογώδης, συντηρητική και παρορμητική, που φαντασιώνεται την Ευρώπη ενόσω απολαμβάνει τη Καραμαζοφική της ασυγκρατησία. Μια κοινωνία σχεδόν μεθοριακή. Τόσο ώστε η αναγκαιότητα μιας διλληματικής απόφασης να παίρνει τις διαστάσεις που της αξίζει.
25η Μαρτίου 2015. Πρώτη παρέλαση κυβέρνησης Σύριζα (με ολίγη από ΑΝΕΛ). Χωρίς κιγκλιδώματα, με ελεύθερο το χώρο του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, εξέδρα επισήμων χωρίς ΜΑΤ, με τάγματα εθνοφυλάκων, ιστορικά λάβαρα, το τμήμα πολεμικών σημαιών του Στρατού, φάλαγγες, πτήσεις ελικοπτέρων. Και για επιδόρπιο, 90μελής μπάντα στρατού, παραδοσιακά τραγούδια, σύλλογοι παραδοσιακών χορών. Έμοιαζε με πραγματικό εθνικό-λαϊκό γλέντι, με κράτος, στρατό και λαό επιτέλους ενωμένο. Με πρώτη φορά αριστερά;
Παρακάτω προσπαθώ να καταλάβω, τι ακριβώς σημαίνουν όλα τα παραπάνω.
Για να κατανοηθεί το ουσιώδες στη συγκεκριμένη παρέλαση, ίσως είναι χρήσιμο να ανατρέξουμε σε γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος και να τα ξαναδούμε, εντάσσοντάς τα στο ευρύ πλαίσιο μιας χρόνιας πλέον κρίσης με ενδιάμεσα επεισόδια. Το καλοκαίρι του 2011, η περικύκλωση της βουλής στις 28 του Ιουνίου από εκατοντάδες χιλιάδες "αγανακτισμένων" είχε σηματοδοτήσει την επίσημη κήρυξη πολέμου από πλευράς της τότε κυβέρνησης του μνημονίου απέναντι στη κοινωνία με μια άνευ προηγουμένου και συνεχή φυσική βία και αστυνομική καταστολή που οδήγησε προοδευτικά στην εξασθένιση της αντίστασης. Η κοινωνία απάντησε αποφασιστικά στην πρώτη περίσταση που η μαζική συγκέντρωσή της μπορούσε να ήταν νομιμοποιημένη, στην παρέλαση. Συγκεκριμένα, την 28η Οκτωβρίου 2011 η στρατιωτική παρέλαση της Θεσσαλονίκης διακόπτεται μετά την εισβολή χιλιάδων διαδηλωτών στον χώρο διεξαγωγής της (Enet.gr 28/10/11). Το αποκορύφωμα αυτής της εισβολής ήταν ο ίδιος ο πρόεδρος της Ελληνικής δημοκρατίας να αποδοκιμασθεί και να αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη θέση του και να φυγαδευτεί στην ασφάλεια. Μετά από αυτό, κάθε "νόμιμη" συγκέντρωση της κοινωνίας ήταν ασφυκτικά περικυκλωμένη από δυνάμεις καταστολής. Οι παρελάσεις από στρατιωτικές έγιναν στρατιωτικοποιημένες. Ο πρόεδρος της δημοκρατίας προστατευόταν από τα ΜΑΤ και το πολιτικό προσωπικό περιβαλλόταν για την ασφάλειά του από τα εγκατεστημένα κάγκελα. Οι πολίτες αποτρέπονταν από το να πλησιάσουν, οι συγκεντρώσεις τους αποθαρρύνονταν και σύντομα οι ίδιοι γύρισαν την πλάτη τους σε αυτό που κάποτε τους ζέσταινε τη σούπα της κατασκευασμένης εθνικής ομοψυχίας.
Θεωρώ πως τα γεγονότα εκείνης της παρέλασης είναι ορόσημο για την ανάγνωση της Κρίσης και της Εποχής του Μνημονίου.
Η πολιορκία του κοινοβουλίου τον Ιούνιο του '11, του θεσμού εκείνου δηλαδή που απεικονίζει την εκπροσώπηση της βούλησης της κοινωνίας και κατά συνέπεια την ίδια της την κυριαρχία, έδειξε την πρόθεση της κοινωνίας να άρει μια τέτοια εκπροσώπηση που οδηγούσε σε απώλεια αυτής της κυριαρχίας.
Από την άλλη, ο πρόεδρος της δημοκρατίας έχει μόνο μία χρησιμότητα: να λειτουργεί ως το σύμβολο της εθνικής κυριαρχίας. Όχι της ομοψυχίας, όχι της ελληνορθοδοξίας, όχι μιας κάποιας "ρωμιοσύνης". Της κυριαρχίας. Της έμπρακτης δυνατότητας και του δικαιώματος μιας κοινωνίας στο να ασκεί εξουσία και να καθορίζει ως αποφασίζει την πορεία της χωρίς παρεμβάσεις από εξωτερικές πηγές ή εξωγενείς "θεσμούς". Στην παρέλαση του Οκτώβρη του '11, η φυγάδευσή του έκανε ξεκάθαρο ότι ο συγκεκριμένος πρόεδρος είχε πάψει να λειτουργεί ως τέτοιο σύμβολο. Εκείνη την ημέρα, ό,τι θα μπορούσε να προσωποποιήσει την εθνική κυριαρχία είχε εκπέσει. Η κοινωνία, αποκρινόμενη ασυνείδητα ίσως στα πολιτικά της αισθητήρια, έσπαγε οριστικά τους δεσμούς της με αυτό.
Ακολούθησαν τέσσερα συγκλονιστικά χρόνια, με αλλεπάλληλες κυβερνήσεις-μαριονέτες που στο όνομα του σκληρότερου φιλελευθερισμού κατεδάφισαν συστηματικά μια ούτως ή άλλως προβληματική κοινωνία, με το πολιτικό της προσωπικό να λειτουργεί ως κατώτερος υπάλληλος υπερεθνικών οργανισμών και τραπεζών. Αυτά τα χρόνια, κάθε αίσθηση κυριαρχίας (εθνικής, λαϊκής, κρατικής, όπως θέλει ας το πει κανείς) ταπεινώθηκε, εξευτελίστηκε και τελικά εξαλείφθηκε.
Ώσπου έφτασε η συγκυβέρνηση Σύριζα-ΑΝΕΛ. Ο Σύριζα βασίστηκε προεκλογικά στην ελπίδα που ερχόταν και μετεκλογικά αποπειράθηκε στα λόγια να καταδείξει την αποφασιστικότητά του να αποκαταστήσει την χαμένη κυριαρχία, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης: Απεμπόλησε την τρόικα, εξευτελίζοντας αρχικά τους εκπροσώπους της, και επιδόθηκε σε μια διαπραγμάτευση αμφίβολων αποτελεσμάτων όπως φαίνεται μέχρι τώρα, αναφορικά με το ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης. Οι ΑΝΕΛ από την άλλη, απορροφημένοι σε έναν γελοίο εθνικιστικό παλιμπαιδισμό, αναζητούν το νόημα της επανάκτησης της κυριαρχίας σε φιέστες στο Αιγαίο, υπερπτήσεις σε βραχονησίδες και εκρηκτικές αυτοκαταστροφικές φαντασιώσεις τύπου "Κούγκι".
Σε αυτές τις προσπάθειες, η κοινωνία αρχικά ανταποκρίθηκε με συγκεντρώσεις συμπαράστασης στις διαπραγματεύσεις, μπροστά από τη βουλή, στις αρχές του Φλεβάρη του '15. Η κυβέρνηση επικρότησε με απομάκρυνση των δυνάμεων καταστολής, ξήλωμα των κιγκλιδωμάτων και διατήρηση ανοιχτών των σταθμών του μετρό, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή. Η κοινωνία, ζαλισμένη ακόμα από τον ενθουσιασμό της "επιστροφής της ελπίδας" θεώρησε πως ανακτά την χαμένη κυριαρχία της. Η κυβέρνηση συμμετείχε σε αυτή τη φαντασίωση της κοινωνίας με το αναπαραστήσει το βασικό χαρακτηριστικό μιας "εθνικής κυριαρχίας", την ενότητα δηλαδή μεταξύ κράτους και λαού. Ο Ιούνιος του '11 στον φαντασιακό του αντίποδα. Και όπως φαίνεται από τις δημοσκοπήσεις, η διαδικασία αυτή τουλάχιστο μέχρι τώρα λειτουργεί αποτελεσματικά.
Αυτό είναι το πλαίσιο και της παρέλασης της 25ης Μαρτίου. Και η ουσία της. Η κατασκευή, η φαντασιακή επανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας. Σε πρώτο πλάνο βέβαια αναδείχθηκε η ομοψυχία, η αδελφοσύνη, ο ελληνισμός, όλη η αθάνατη εθνική μπουρδολογία δηλαδή, από τους πατριώτες συγκυβερνώντες. Με κλαρίνα και χορευτικά τσαρούχια, με ελικόπτερα και τάγματα εθνοφυλάκων. Αλλά το πραγματικό νόημα αυτής της παρέλασης ήταν η απεγνωσμένη επαν-αίσθηση της εθνικής κυριαρχίας. Χωρίς κάγκελα. Χωρίς στρατιωτικοποίηση. Χωρίς βία. Χωρίς διαπόμπευση και αποδοκιμασία. Χωρίς φυγαδεύσεις. Το φάντασμα της παρέλασης της 28ης του '11 και ο ισχυρός της συμβολισμός να εξορκιστούν, να γίνουν παρελθόν. Με αυτή την παρέλαση, η πεμπτουσία της κυριαρχίας φαντάζει πια παρούσα: κράτος και λαός "μαζί", στην ανάμνηση μιας νέας παλιγγενεσίας, στην τίμηση μιας άλλης εθνικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας.
Και μπρος στην αναγκαιότητα της επανάκτησης της, κάθε παλαιότερες συριζαϊκές εξαγγελίες για τη καταγωγή και το μέλλον των παρελάσεων μένουν αναγκαστικά στον πάγο.
Το πόσο "αίσθηση εθνικής κυριαρχίας" ωστόσο κατάφερε δεν έχουμε παρά να το δούμε τις επόμενες εβδομάδες. Προς το παρόν αφηνόμαστε στο να ακούμε εθνικιστές να προκαλούν παρελαύνοντας και δυσεύρετα στη ανθρωπιστική κρίση εκατομμύρια να σπαταλώνται στις φτηνιάρικες εθνικο-λαϊκές παρωδίες των ακροδεξιών της συγκυβέρνησης. Και δεν φαίνεται κάποια κυριαρχία σε αυτό...
ή αλλιώς, γιατί οι οικειοθελείς συναθροίσεις στα σπίτια των πολιτών είναι το τελευταίο σκαλοπάτι του εξευτελισμού τους
Οργανωμένες συναθροίσεις στα σπίτια των πολιτών με συμμετοχή πολιτικών υποψήφιων βουλευτών. Είναι το πιο ύπουλο και τρομακτικό φαινόμενο αυτής της προεκλογικής περιόδου. Ακόμα πιο επικίνδυνο και από την ευθεία βία των καναλιών, την τρομοκρατία των μαριονετών του μνημονίου, το ψέμα των εθισμένων στην εξουσία, τον φτηνό καιροσκοπισμό των πολιτικάντηδων.
Παρακάτω θα προσπαθώ να εξηγήσω τι πραγματικά συμβαίνει μέσα σε αυτές τις συναθροίσεις.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως αυτοί που "επισκέπτονται" τα σπίτια των πολιτών και κομπάζουν στα μέσα δικτύωσης για την επιτυχία αυτού του κατορθώματος είναι σχεδόν αποκλειστικά τα ακροδεξιά στοιχεία της νέας δημοκρατίας. Εκείνοι των οποίων οι αυταρχικές, φασίζουσες αντιλήψεις ποτέ δεν παρέμειναν κρυφές, εκείνοι που καθ' όλη την προεκλογική περίοδο έχουν βασίσει τον πολιτικό τους λόγο αποκλειστικά στον συναισθηματικό εκβιασμό, τη λεκτική και συναισθηματική βία, το ασύστολο ψέμα και τη διαρκή τρομοκρατία απέναντι στους πολίτες, τακτικές γνωστές στα φασιστικά καθεστώτα και φυσικά στον ναζισμό.
Βασικό συστατικό συνεπώς σε αυτές τις συναθροίσεις είναι η παρουσία ενός εξουσιαστικού, αυταρχικού χαρακτήρα. Του επίσημου καλεσμένου. Ο καλεσμένος μπορεί μόνο να είναι άτομο με ενδογενή αυταρχισμό, με ροπή προς την εξουσία με την έννοια της διάκρισης, που θρέφεται από την κυριαρχική του θέση έναντι των άλλων. Στις συναθροίσεις αυτές, ο επίτιμος ακροδεξιός καλεσμένος είναι αυτός που καθορίζει αυτή την κυριαρχική θέση. Είναι αυτός που καταδεικνύει την δική του ανωτερότητα και επισημαίνει την σαφή κατωτερότητα των οικοδεσποτών και των υπολοίπων καλεσμένων. Στη σχέση επίτιμου καλεσμένου - οικοδεσποτών, δεν υπάρχει καθόλου το ζήτημα της ισότητας, της ισοπολιτείας. Στις συναθροίσεις τους δεν έχει θέση η αλληλεγγύη, η ισοκατανομή αλλά επιβάλλεται από εκείνον το ακριβές δίπολο κυριαρχίας/υποταγής.
Ωστόσο, για να επιβιώσει αυτή η σχέση, για να επιτύχει η συνάθροιση χρειάζεται και τον αντίθετο πόλο. Τον ανίσχυρο. Τον υποταγμένο. Αυτός ο πόλος είναι ο οικοδεσπότης της συνάθροισης. Αυτός που οικειοθελώς ανοίγει το σπίτι του για να υποδεχτεί τον εξουσιαστή του, τον επικυρίαρχο. Και βέβαια, οι λοιποί καλεσμένοι. Δεν μου κάνει εντύπωση πως οικοδεσπότες και λοιποί καλεσμένοι είναι κυρίως μεσήλικες μικροαστοί. Δεν θα μπορούσε να πληρωθεί αλλιώς η άλλη άκρη του δίπολου. Οικοδεσπότες στις συναθροίσεις είναι οι συντετριμμένοι της μεσαίας τάξης, οι αυτοαποκαλούμενοι νοικοκυραίοι, αυτοί που είχαν "κάτι" και τώρα δεν έχουν τίποτα.
Η ανελέητη τακτική της αφαίμαξης της τάξης αυτής από τις μνημονιακές κυβερνήσεις, η απότομη πτώση του βιοτικού της επιπέδου, η βίαιη φτωχοποίηση, η κατάργηση του μέλλοντός της και του μέλλοντος των παιδιών της, όλα απότοκα του σκληρότερου νεοφιλελευθερισμού που έχει εφαρμοστεί ποτέ, και την ίδια στιγμή η ψυχολογική και σωματική βία, η απαξίωση της δημοκρατίας, ο ευτελισμός στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το σκοτάδι της ακροδεξιάς δράκας του Σαμαρά, όλα αυτά οδήγησαν στην μετατροπή των μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων σε μια μάζα ανθρώπων με δύο βασικά χαρακτηριστικά: Την μοναξιά και την αδυναμία. Οι πολίτες μείνανε μόνοι μέσα στη φτώχεια, τη βία, και την ταπείνωση. Χωρίς φωνή. Χωρίς στήριγμα. Ο καθένας για τον εαυτό του. Οι πολίτες έχασαν κάθε τους δύναμη. Έγιναν μικροί, ανύπαρκτοι, τιποτένιοι. Χωρίς υπόσταση, χωρίς σημασία. Η απόλυτη υποταγή. Ο πλήρης εξευτελισμός.
Ο οικοδεσπότης και οι καλεσμένοι του, αυτά τα αδύναμα, μοναχικά ανθρωπάκια, μπορούν μόνο να ελπίζουν πλέον στην δύναμη, την υπεροχή, τη βία του επίτιμου καλεσμένου. Όσοι πιο υποταγμένος είναι ο οικοδεσπότης, όσο πιο ανήμπορος, ανελεύθερος, απελπισμένος, τόσο πιο διεγερμένα ισχυρός γίνεται ο ακροδεξιός καλεσμένος. Προσχωρούν λοιπόν σε αυτή τη σχέση με τον εξουσιαστή τους, παραχωρούν πλήρως τον εαυτό τους, παραδίδονται οικειοθελώς, αποκηρύσσουν το αίσθημα αυταξίας τους και απολύουν το τελευταία απομεινάρια της αξιοπρέπειάς τους και τελικά την ίδια την προσωπική τους ελευθερία. Και βεβαίως, ακριβώς στο πλαίσιο του σαδομαζοχιστικού τύπου αυτής της σχέσης, ο αυταρχισμός, η δύναμη και η εξουσία του καλεσμένου, προστατεύει τον απελπισμένο οικοδεσπότη, τρέφει την αδυναμία του, τον καθηλώνει με ασφάλεια στα υπάρχοντα δεσμά του, σε μια αποκρουστική, διαστροφική συμβιωτική συνύπαρξη. Ο ένας ζει θρέφοντας τον άλλο.
Η οριστική επιβεβαίωση αυτής της ασφυκτικής συμβιωτικής συνύπαρξης του εξουσιαστή και του εξουσιαζόμενου, του αυταρχικού και του υποταγμένου, του ισχυρού και του αδύναμου, του σαδιστή και του μαζοχιστή είναι η ουσία σε αυτές τις συναθροίσεις.
Γι' αυτό και μόνο δέος με διακατέχει σαν βλέπω πως οι επισκέψεις των ακροδεξιών στα σπίτια των πολιτών πήραν την πιο επίσημη θεσμική τους μορφή με το διαφημιστικό σποτ της νέας δημοκρατίας και τη παρουσία του ίδιου του πρωθυπουργού.
Μας υπενθυμίζει πόσο αδίστακτοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, πόσο ύπουλοι, πόσο απολύτως έτοιμοι για όλα. Επιτείνουν την συνύπαρξη, ενισχύουν τη σχέση κυρίαρχου/ταπεινωμένου, εξευτελίζουν την κοινωνία αντλώντας δύναμη από την ανημποριά της.
Η δική τους επιβίωση στηρίζεται ξεκάθαρα πλέον στη δική μας.
Ασφυξία.
Μετά τους πέντε πρώτους, ιδού οι μεγαλύτεροι κόπανοι της χρονιάς. Για να προκαταβάλλω τον αναγνώστη, στο παρακάτω υπόλοιπο του τοπ-10 απουσιάζουν σημαντικές προσωπικότητες, που κάποιος θα πίστευε ότι θα άξιζαν ετούτη τη θέση. Λείπει ο νέος σωτήρ Γκλέτσος για παράδειγμα, λείπει ο Παπούλιας ο άνθρωπος που έβλεπε τη Δημοκρατία να περνά, λείπει ο εκβιαστής της κλειδαρότρυπας Ζούγκλας, λείπουν οι συνήθεις ύποπτοι κόπανοι Άδωνις Γεωργιάδης και Γεώργιος Παπανδρέου, λείπουν οι ηττοπαθείς ακροδεξιοί του Καμένου, ο τιμητής των πάντων μητροπολίτης Πειραιώς, ο προπονητής ποδοσφαίρου Ρανιέρι, ο εκτός συναγωνισμού Κώστας Κατσουράνης. Πού να χωρέσουν όλοι, να μου πεις....
5. Κωνσταντίνος Μπογδάνος
Ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος πάσχισε πολύ να επιβάλει την ισχυρή του προσωπικότητα το 2014. Να τα λέμε αυτά. Το βασικό του κατόρθωμα ήταν ότι χάρη στις εκκεντρικότητες κατέπνιξε την προφανή του μειονεξία και περιτύλιξε με το επένδυμα της παντοδυναμίας την φοβερή αμφιθυμία απέναντι στην αυταξία του. Μπράβο. Να παραδεχτώ επίσης ότι ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος έχει μια ιδιαίτερη γοητεία. Ασκεί έντονη την έλξη στον τηλεθεατή. Και το σπουδαιότερο, ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος έχει διαλέξει ο ίδιος το κοινό του, δεν έχει επιλέξει το κοινό τον Μπογδάνο του. Εξηγώ: Το κοινό του έχει δύο χαρακτηριστικά: 1) Τον παρακολουθεί φανατικά και εθισμένα. 2) Ταυτόχρονα τον βρίζει ασύστολα. Η εσωτερική αντίφαση του κοινού να τον παρακολουθεί εθισμένα ώστε να του ρίξει με οργιώδη ευχαρίστηση την χριστοπαναγία έχουν κατά πολύ να κάνουν με αυτό το υπόγειο σαδομαζοχιστικό προσωπείο του Κωνσταντίνου που με τόση φωτογένεια διαγράφεται στην οθόνη. Οι θεατές τον παρακολουθούν με φανατισμό προκειμένου να θρέψουν τις καταστροφικές φαντασιώσεις που φέρει εκείνος για τον εαυτό του αλλά προβάλει τόσο ακούσια πάνω τους. Αλλά ας μην ασχοληθούμε άλλο με τα ψυχολογικά του, πιθανώς μελλοντικά μια αυτόνομη ανάρτηση μπορεί να ρίξει ίσως περισσότερο φως σε αυτό το μυστήριο.
Ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος εκτός από συνειδητός προπαγανδιστής του ακραίου νεοφιλελευθερισμού μέσα από το όχημα της κατά τα άλλα ενημερωτικής εκπομπής του, είναι και αυτός περήφανο μέλος του Μετώπου της Λογικής. Αν δεν είχε φτάσει τόσο ψηλά θα φάνταζε ο ιδανικός κονφεράσιε για τα συνέδρια του Ποταμιού. Είναι αναμφισβήτητα μια από τις προσωπικότητες εκείνες που έχουν εξασφαλισμένο ένα εισιτήριο πρώτης θέσης στο σύγχρονο Ματαρόα, το πλοίο που θα τραβήξει μακριά, προς την φυσική μα κυρίως διανοητική σωτηρία, την πνευματική ιντελιγκέντσια του τόπου με το που ο τρισκατάρατος Συριζα θα καταλάβει την εξουσία.
4.Η τελευταία Κυβέρνηση Σαμαρά
Στα χρόνια της πανωλεθρίας, έχουμε βιώσει ολέθριες κυβερνήσεις. Θυμίζω τις κυβερνητικές ομάδες Καραμανλή: βαριά κατάθλιψη, βία και εξοντωτική ανικανότητα, τις κυβερνήσεις ΓΑΠ: απροσμέτρητη ανοησία, αλαζονεία και εξοντωτική ανικανότητα και πάλι, τις κυβερνήσεις μαριονέτες του έξωθεν διορισμένου τραπεζίτη, του Βενιζέλου, της Δημάρ και των ακροδεξιών. Μέχρι που εμφανίστηκαν οι κυβερνήσεις Σαμαρά/Βενιζέλου. Εκεί, από πού να αρχίσει και πού να τελειώσει κανείς. Στην εποχή των social media και των troll, το ευτυχές σενάριο θα ήταν κάποιος εκεί έξω να μας τρόλλαρε χαϊδεύοντας την κοιλιά του από τα γέλια.
Αλλά σε αυτήν τη χώρα, ο Γιακουμάτος μπορεί ακόμα να διορίζεται υφυπουργός ανάπτυξης (ανάπτυξης!), η Βούλτεψη (η Βούλτεψη!) υπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, ο Κικίλιας πολιτικός προϊστάμενος της καταστολής. Και η κατηφόρα σταματημό δεν έχει: Βαρβιτσιώτης, Παπακώστα, Γκερέκου, Φώφη Γενηματά, ο Αργύρης ο Ντινόπουλος (ο Ντινόπουλος!), και ο Λοβέρδος, ο διαπομπευτής αδύναμων ασθενών, ευάλωτων ανθρώπων, για να ονομάσω μερικούς. Ένας πραγματικός θίασος αποτυχημένων. Μια κυβέρνηση αντάξια του πάνελ της τελευταίας κουτσομπολίστικης εκπομπής του Έξτρα Τσάνελ. Η παρακμή, το μίσος για τον Άλλο, το θράσος, η αλαζονεία, μα πάνω απ' όλα η ασύμμετρη βλακεία σε εντεταλμένη πορεία προς την κατά φαντασία διάσωση του λαού. Αναρωτιέμαι, πώς είναι δυνατόν οι δευτερότριτοι υπάλληλοι των τραπεζών και των ταμείων να παίρνουν αυτούς τους ανθρώπους στα σοβαρά, να καταπιάνονται να κάνουνε τις μπίζνες τους μαζί τους! Αν ήταν για παράδειγμα η σύνθεση των συνδαιτυμόνων μιας μέτριας χασαποταβέρνας μια Κυριακή απόγευμα, θα το ξανασκεφτόμαστε να καθόμαστε μαζί τους. Αλλά αυτή υπήρξε η κυβέρνηση που διορίστηκε τον Ιούνιο του '14, η τελευταία κυβέρνηση του Σαμαρά μέχρις στιγμής και ελπίζω για πάντα.
3. Αρχισυντάκτης Κεντρικού Δελτίου Ειδήσεων του ΑΝΤ1
Ο Αντέννα έχει καλή παράδοση στα ζητήματα του Big Brother. Διαχρονικά. Ο Μεγάλος Αδερφός πλέον έχει καταλάβει και την κονσόλα του δελτίου της ενημέρωσης. Το μήνυμα που περνάει είναι σαφές: «Είναι ενάντια στα συμφέροντά μας να πέσει αυτή η κυβέρνηση. Αυτή η κυβέρνηση εξυπηρετεί πλήρως και με επιμονή το δικό μας καλό, την επιβίωση και την ευζωία της δικής μας τάξης. Και η δική σου επιβίωση μικρέ, φοβισμένε τηλεθεατή, εξαρτάται πλήρως από τη δική μας». Η υποψία και μόνο της αντίθετης γνώμης ενός εξαθλιωμένου λαού προκαλεί σύγχυση και τρόμο. Και σε αυτήν έστω την υποψία, η άρχουσα τάξη επιτίθεται πλέον λυσσαλέα. Μετατρέπει επίμονα και συστηματικά, το δικό της τρόμο σε συλλογικό τρόμο, και τη δική της σύγχυση στον πανικό της μαζικής αβεβαιότητας. Και αυτό καθιστά τον πολίτη-τηλεθεατή απελπισμένο και μικροσκοπικό. Μόνο και τρομαγμένο. Ασήμαντο και πανικοβλημένο. Με λεκτική και διανοητική βία, από το πρωί μέχρι το βράδυ, ανενόχλητα, ανεμπόδιστα, στις οθόνες και τις τηλεοράσεις. Σου το φέρνει στα ίσια: «Είσαι πραγματικά πολύ μικρός για να κάνεις το παραμικρό. Είναι ανώφελο να αντισταθείς. Δεν έχεις ελπίδα. Αποδέξου την απελπισία σου. Αποδέξου την αβοηθησία σου. Είσαι υπεύθυνος της περαιτέρω φτώχειας σου. Είσαι ο αυτουργός της εξαθλίωσής σου. Αλλά δεν περνάει τίποτα από το χέρι σου. Σκάσε τώρα και τρέμε».
Καθένας που συμμετείχε σε αυτό το αίσχος είναι κατάπτυστος.
2. Σταύρος Θεοδωράκης και οι του Ποτάμι
- Πείτε μας ένα λόγο να σας εμπιστευτούμε κ. Θεοδωράκη;
- Γιατί ένας άνθρωπος που ήταν δέκα χρόνια στην τηλεόραση δεν μπορεί να λέει ψέμματα
Εκπομπή "Ενικός" Οκτώβριος 2014
Με το που άρχισε να κυλάει στον ρηχό πάτο της ελληνικής πολιτικής σκηνής, είχα γράψει για το ποτάμι πως η ιδεολογία του free press, η αισθητική του χίπστερ και το εννοιολογικό πρόταγμα του τίποτα αποκτούσαν επιτέλους τον δικό τους πολιτικό σχηματισμό. Το Ποτάμι, πίστευα τότε, δεν ήταν τίποτα άλλο πέρα από μια φαντασιωσική πολιτική κίνηση για μια ακίνδυνη αντιπολίτευση στο δήμο Κοπεγχάγης. Ομολογώ πως έπεσα έξω. Ο διαχρονικός υπάλληλος του Λαμπράκη Σ. Θεοδωράκης προσπαθεί σκληρά να επιφορτιστεί την αθωότητα του νεόπλαστου πολιτικού χωρίς παρελθόν, αλλά αυτό που καταφέρνει είναι να αναδείξει την ουσία του πολιτικού χωρίς ιδιότητες. Το Ποτάμι παρουσιάστηκε αρχικά ως η ψύχραιμη κεντροαριστερά, για να αποτινάξει σχεδόν αμέσως από πάνω του την "αριστερά" -που στην πραγματικότητα απεχθάνεται- και να στρογγυλοκαθίσει στον πραγματικό ιδεολογικό του θρόνο, το ακραίο κέντρο. Πυρήνας του ο σκληρός οικονομικός νεοφιλελευθερισμός, ο δήθεν αστικός κοινωνικός φιλελευθερισμός που καταδικάζει τη βία των αδικημένων και νομιμοποιεί τη βία του κράτους, ανέχεται τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τις δολοφονίες μεταναστών και προσφύγων, και συνδιαλέγεται με τους νεοναζί όμορφα ξεπλένοντάς τους. Η περιφρόνηση του ανθρώπου και ο υποβιβασμός του ως το μέσο για τη κερδοφορία, η ακύρωση της δημοκρατίας, η λατρεία της ανισότητας, η αποθέωση του ατομισμού ως το υπέρτατο ιδανικό, και ένας βαθύς, ωμός κυνισμός, όλα αυτά περιτυλιγμένα στο τηλεοπτικό σλόγκαν της πολιτικής χωρίς κομματικό παρελθόν, στην αισθητική του εναλλακτικού τίποτα της Lifo και της Athens Voice, στα εφέ των δημόσιων ψυχαναλύσεων και την υποκριτική μετριοπάθεια των διαφημιστικών τρίκυκλων και του πολυφορεμένου σακιδίου, αυτό είναι το Ποτάμι. Γιατί βεβαίως ένας άνθρωπος που ήταν δέκα χρόνια στην τηλεόραση δεν μπορεί να ποτέ να σας πει ψέμματα.
1.Αντώνης Σαμαράς
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά του απονέμεται πανάξια το βραβείο του αρχικόπανου της χρονιάς. Είναι άλλωστε ο πρωθυπουργός της σοβαρής χρυσής αβγής, ο καλύτερος πολιτικός προϊστάμενος του Πλεύρη, του Βορίδη και του Γεωργιάδη, ο ιδανικός συνεργάτης του Μπαλτάκου, ο πρόθυμος υπερασπιστής του Πρετεντέρη και ο πρόθυμος δήμιος του Ρωμανού. Από τους ικανότερους ενορχηστρωτές παρασκηνιακών συνδιαλλαγών που έχει αναδείξει ο τόπος, μας θυμίζει ξανά και ξανά πως η παλιά καλή μισανθρωπική ακροδεξιά δεν έχει ποτέ πεθάνει.
Μετά τη μεγάλη επιτυχία του καταλόγου των Κόπανων της χρονιάς 2013 (πρώτο μέρος εδώ και δεύτερο εδώ), δεν μπορεί το ιστολόγιο παρά να τα βάλει κάτω και να αριθμήσει αντίστροφα εκείνους που τσάκισαν το κοπανόμετρο και το 2014. Οι υποψήφιοι πολλοί, ήταν άλλωστε μια χρονιά συναρπαστική από γεγονότα και συγκινήσεις, και με αμέτρητα facepalm. Ξεκινώ εδώ το πρώτο μέρος της λίστας, από το 10 ως το 5.
Πολλαπλοί οι κόπανοι της ομοφοβίας που άφησαν έντονο το αποτύπωμα τους μέσα στο έτος. Καθένας τους υπεράσπισε με σθένος την άποψη του η οποία, ανάλογα με το επίπεδο γελοιότητας που τους διακρίνει διαχρονικά, μπορεί να κατηγοριοποιηθεί από την σοβαρότητα της θεσμικής καταπάτησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της διάκρισης και στιγματοποίησης με βάση τη σεξουαλική προτίμηση ως τη φθήνια της τελευταίας ραδιοφωνικής κουτσομπόλας ή την απλή, ατόφια βλακεία. Ο υπουργός της δικαιοσύνης και των ανθρώπινων δικαιωμάτων Αθανασίου θέτει τη φιλοσοφική βάση της διάκρισης, ο βουλευτής Νικολόπουλος, πιο αθυρόστομος αυτός, δίνει μια ευρωπαϊκή εσσάνς στον βαθύ, καλά ριζωμένο συλλογικό φόβο απέναντι στον ομοφυλόφιλο άνδρα, ενώ ο Συριζαίος (αλίμονο!) Μιχελογιαννάκης από της βουλής το βήμα ανησυχεί πως οι συνέπειες του Μνημονίου θα είναι ότι τα παιδιά μας (όχι τα κορίτσια: τα παιδιά) θα γίνουν μαζικά γκέι και οι γυναίκες θα μένουν ανύπαντρες. Όσο για τον Βερύκιο, αυτός ήταν ειλικρινής και ευθύς με τους δικούς του φόβους. Η απρόκλητη βία του εναντίον του Κορτώ, με εκφράσεις τύπου "κυρά Αυγουστίνα", επικροτήσεις σχολίων ακροατών τύπου "τους χρειάζεται χρυσαυγίτης” και παρατηρήσεις πως οι γκέι "δεν έχουν μόνο θηλυκό κορμί αλλά και θηλυκό μυαλό", συμπλήρωσε την τετμημένα αναδυόμενη φαντασίωση αυτού του καθυστερημένου κομματιού της κοινωνίας, που στην επαφή με τον ομοφυλόφιλο εαυτό φαντασιώνεται μια τρομακτικά ισοπεδωτική δύναμη, μια συντριπτική για το εγώ αλλοίωση της ταυτότητας και μια καταστροφική ενδόμυχη διαστροφή. Όπως και να έχει όμως, το ότι το ζήτημα των στοιχειωδών αστικών δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων -δεν μπορώ να μιλήσω για τα ανθρώπινα σε ένα κράτος που δολοφονεί μετανάστες και πρόσφυγες σε θάλασσες, αστυνομικά μπουντρούμια και στρατόπεδα συγκέντρωσης- εξακολουθεί να κάνει καριέρα στην Ελλάδα, όταν σε άλλες χώρες της Ευρώπης απλά δεν υφίσταται, καταδεικνύει ότι το 2014 υπήρξε άλλος ένας χρόνος προς τα πίσω.
9. Στάθης Μπούκουρας
Φασίστας, νεοναζί, χρυσαβγίτης. Μέλος εγκληματικής συμμορίας, υπόδικος για δολοφονίες και για κάθε είδους αδίκημα. Βουλευτής του κοινοβουλίου. Μέλος της πρωτοπορία του απόπατου που έχει εξελιχθεί η Ελλάδα. Δείγμα του τι σημαίνει αμόρφωτος μικροαστός με προσωρινή εξουσία παρακράτους στα χέρια. Παρακάμπτοντας την λογική μα και το ίδιο το συναίσθημα, προσπάθησε να απευθυνθεί κατευθείαν στο θυμικό της κοινωνίας υποδυόμενος τον συντετριμμένο κλαιόμενο από βήματος της βουλής μπροστά στο ενδεχόμενο της προφυλάκισής του. Συγκίνησε ελάχιστους βουλευτές (ανάμεσά τους και τον Λοβέρδο που την ίδια στιγμή επέμενε ασυγκίνητος στην παρατεταμένη διαπόμπευση ευάλωτων ανθρώπων που είχε προκαλέσει), ευτυχώς όμως το συλλογικό ασυνείδητο όλων των υπολοίπων χλεύασε την ψευτιά και την αναξιοπρέπειά του, όπως βέβαια του άξιζε. Ούτε την ελάχιστη των ευθυνών του δεν είχε το φιλότιμο να αναλάβει, ούτε στο παραμικρό δεν έδειξε ότι μπορεί να καταλάβει τι έχει κάνει ή τι εκπροσωπεί, ή έστω να υπερασπίσει λίγο αυτά που πιστεύει. Ο ορισμός της ξεφτίλας αυτοπροσώπως. Πρόσφατα αποφυλακίστηκε, ελεύθερος για λίγο ακόμα να επιστρέψει στο γνωστό-άγνωστο καθηκοντολόγιό του, να στηρίξει δηλαδή με ο,τι μέσο διαθέτει το σύστημα που τον εξέθρεψε, υπενθυμίζοντάς μας ταυτόχρονα πως φέρει ακόμα το ιδανικό προφίλ για περαιτέρω ενεργή συμμετοχή στην κατρακύλα.
8. Το +50% των ψηφοφόρων Βόλου - Πειραιά στις 26 Μαΐου
Υπάρχει ένα σημείο σε κάποιον δρόμο από όπου αναδύεται μια μεγαλειώδης μπόχα. Αυτό οφείλεται στο ότι στο σημείο εκείνο υπάρχει ένας κουβάς με σκατά. Ένας κουβάς μεγάλος σαν κάδος. Η ύπαρξή του είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Όλοι ξέρουν πως σε εκείνο το σημείο του δρόμου υπάρχει ένας κουβάς που είναι γεμάτος σκατά. Ο κουβάς αυτός γεμίζει συνεχώς με σκατά, τα σκατά πληθαίνουν, φτάνουν μέχρι την κορυφή του, αλλά ως εκ θαύματος ο κουβάς ποτέ δεν ξεχειλίζει, υπάρχει πάντα αρκετός χώρος για λίγα περισσότερα σκατά. Και όλοι ξέρουν πως αυτός ο μεγάλος σαν κάδος κουβάς με τα σκατά σε ένα σημείο του δρόμου γεμίζει συνεχώς με σκατά αλλά δεν ξεχειλίζει ποτέ.
Το άξιο λόγου όμως δεν είναι ο κουβάς, είναι πως οι πολίτες ευχαριστιούνται να τρώνε από εκεί μέσα.
7. Γιάννης Μιχελογιαννάκης
Παρά την ασυναγώνιστη συμμετοχή του στο νούμερο 10 αυτής της λίστας, χρειάζεται, το απαιτεί ο ίδιος επίμονα, περισσότερη και πιο ειδική μνεία. Άψογος γνώστης της γραφικότητας του αλλά ανίκανος να επιμείνει λίγο περισσότερο και στο ενδεχόμενο της βλακείας. Γυρολόγος των κομμάτων και εξαιρετικός εκφραστής της πεποίθησης κάθε αμετανόητου πασόκου σε άρνηση ότι "εγώ δεν άλλαξα, ο Σύριζα έγινε επιτέλους πασόκ". Θα μείνει στην ιστορία του 2014 για την παρωδία της απεργίας πείνας του στο Σύνταγμα. Το κίνητρό του απόλυτα ιδιοτελές. Θύμα και θύτης της τηλεοπτικής υπερπροβολής προσέφερε ελεύθερα το γέλιο στον καταπονημένο μικροαστό τηλεθεατή. Κατάφερε όμως ταυτόχρονα να ξεφτιλίσει τον αγώνα των πραγματικών απεργών πείνας δίπλα του, των κυνηγημένων, των εξαθλιωμένων, των προσφύγων που έχουν χάσει τα πάντα. Τόλμησε να σταθεί δίπλα τους, δήθεν αλληλέγγυος, και τους ταπείνωσε, τους μίκρυνε, τους έκανε ένα με την αβάσταχτη αφέλειά του. Και σε αντίθεση με κάθε απεργό της πείνας, εμείς τον τρώμε ακόμα στη μάπα τεστάροντας την αντοχή και των ανθεκτικότερων εκ των κοπανόμετρων.
6. Το μέτωπο της λογικής
Συγκροτήθηκε επιτέλους και επίσημα μέσα στο 2014 ο άτυπος φορέας διανοούμενων, καλλιτεχνών και λοιπών προσωπικοτήτων που οι φίλοι και οι εχθροί αποκαλούν "Το μέτωπο της Λογικής". Το Μέτωπο έχει διαπαραταξιακό και διακομματικό χαρακτήρα, εκτείνεται σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα και καλύπτει όλους τις δείκτες νοημοσύνης. Τατσόπουλος, Λυκούδης, Χειμωνάς, Πσαριανός, Ζούλας, Λυμπεράκη, Καφετζόπουλος, Κανέλης είναι μερικές μόνο από τις προσωπικότητες του Μετώπου που πλαισίωσαν το 2014 αποτελεσματικά τους διαχρονικούς αστέρες της εθνικής ομάδας μέτα-μεταπολιτευτικού ορθολογισμού, τον Καμίνη δηλαδή, τον Χωμενίδη, τον Τζήμερο, την Τριανταφύλλου, τον Γεωργελέ, τον Προτοσάλτε, και βέβαια τον κυρ-Μπάμπη τον Παπαδημητρίου.
Τι είναι όμως το Μέτωπο; Το Μέτωπο ξεπήδησε από την ανάγκη να αφήσουμε επιτέλους πίσω σαν κοινωνία την φθήνια και την αγοραία χυδαιότητα της μεταπολίτευσης, προφανές κατάλοιπο της χρόνιας ιδεολογικής κυριαρχίας της αριστεράς. Οι άνθρωποι του Μετώπου αποτελούν τους ύστερους εκπροσώπους του νεοελληνικού Διαφωτισμού, τους μεταχρονολογημένους μα αυτοδίκαιους εκφραστές της Μεταρρύθμισης που ο ελληνισμός ποτέ του δεν έζησε. Είναι φορείς της επανάστασης της Κοινής Λογικής, του Αυτονόητου βρε αδερφέ, οι άνθρωποι που παίρνουν μόνο τα καλά και αφήνουν πίσω τα κακά. Ασκούν επιτέλους το αυτονόητο δικαίωμα της ψύχραιμης κρίσης και δικαίως απαγορεύουν στον οποιοδήποτε που δεν ανήκει στο Μέτωπο να σκέφτεται με βάση τη λογική. Με Πράβντα τους την Athens Voice, portal τους το Protagon, ορμητήριο την πλατεία Αγίας Ειρήνης και τον Θεόδωρο Πάγκαλο στον ρόλο του Βελουχιώτη της δικής τους επανάστασης, αναγνωρίζουν θαρραλέα την αναγκαιότητα των μνημονίων που επέβαλαν επιτέλους όσα έπρεπε μόνοι μας να είχαμε πραγματοποιήσει από χρόνια και καταδικάζουν τη βία απ' όπου και αν προέρχεται, εύστοχα ενθυμίζοντας πως η άλλη πλευρά αποφεύγει σκόπιμα να μιλά για την Marfin. Ο μεγάλος φόβος του Μετώπου αποτελεί διαχρονικά η παλινόρθωση του λαϊκισμού, η οποία προς μεγάλην του απογοήτευση είναι δεδομένη σε περίπτωση που ένα πιθανό πραξικόπημα του λαού αναδείξει στην εξουσία τον Σύριζα και την συνιστώσα του Λαφαζάνη.
Το μέτωπο της λογικής είναι χωρίς αμφιβολία ο πολλά υποσχόμενος παράγων της χρονιάς που πλησιάζει, να μα τον Πάσχο Μανδραβέλη.
Στις 29 Δεκεμβρίου έρχεται το δεύτερο μέρος, το οποίο έχει σχεδόν διαμορφωθεί. Ωστόσο περιμένω ακόμα την έκπληξη πριν την οριστικοποίηση. Ποιοι αξίζουν κατά την γνώμη σου την κορυφή της λίστας των μεγαλύτερων κόπανων της χρονιάς;
Η κουβέντα που έχει στηθεί σε σε φυσικούς χώρους και μέσα δικτύωσης (όπως εδώ) για το ζήτημα της εκλογής της Κωνσταντίνας Κούνεβα στην Ευρωβουλή δείχνει ότι πλέον αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο αυτό με έναν διττό τρόπο. Η διπλή της υπόσταση έγκειται στην παρουσία της ως φυσικό πρόσωπο αλλά και σε αυτό που αυτό το φυσικό πρόσωπο πλέον αναπαριστά.
Ποια είναι η Κούνεβα; Η προσωπική της ιστορία αναφέρεται σε μία γυναίκα με καταγωγή από τη Βουλγαρία που ήρθε στην Ελλάδα για το άρρωστο παιδί της. Δούλεψε ως καθαρίστρια και δέχθηκε δολοφονική επίθεση από -ακόμα- άγνωστους δράστες ως συνέπεια των συνδικαλιστικών της αγώνων στον εργασιακό της χώρο. Η επίθεση αυτή την έχει αφήσει τώρα με σοβαρού βαθμού αναπηρία. Η αναλυτική ιστορία της εδώ.
Τι συμβολίζει η Κούνεβα; Η Κούνεβα είναι γυναίκα, είναι η μάνα που μόνη της παλεύει για το άρρωστο παιδί της, η Κούνεβα είναι η ξένη, είναι η μετανάστρια, η Κούνεβα είναι η εργάτης, είναι η εκπρόσωπος της κοινωνικής της τάξης, η Κούνεβα είναι όποιος παλεύει για την αξιοπρέπεια και την κοινωνική δικαιοσύνη, όποιος τιμωρείται απάνθρωπα όταν αποκαλύπτει το απάνθρωπο πρόσωπο αυτών που εκμεταλλεύονται τον άνθρωπο. Η Κούνεβα είναι κάθε ένα από τα παραπάνω ξεχωριστά και ταυτόχρονα όλα αυτά μαζί. Στο παραμορφωμένο της από το βιτριόλι πρόσωπο έχει χαραχτεί το σύμβολο της αξιοπρέπειας, της αλληλεγγύης και του αγώνα όλων των από τα κάτω των οποίων η φωνή υπάρχει αλλά δεν ακούγεται.
Υπάρχουν συνεπώς δύο "Κούνεβες". Το υπαρκτό πρόσωπο με την συγκλονιστική προσωπική ιστορία και η Κούνεβα Σύμβολο. Ποια από τις δύο είχαν στο μυαλό τους όσοι πρότειναν την υποψηφιότητά της; Ποια από τις δύο θα εκπροσωπήσει τους Έλληνες στην Ευρωβουλή; Και ποια από τις δύο θα όφειλε να το κάνει;
Το παρακάτω tweet θέτει στη πράξη αυτά τα ερωτήματα:
Θεωρώ ότι ο καθένας θα είναι σε θέση να δώσει μια απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα. Αυτό που θεωρώ περισσότερο ενδιαφέρον και από την απάντηση σε αυτά, είναι να κατανοήσω πώς καθένας από εμάς αντιλαμβάνεται τη συμβολοποίηση της Κούνεβα, και πώς αναλύει αυτή την εμπειρία.
Η δυνατότητα μας να συμβολοποιούμε έχει σαν βασικό χαρακτηριστικό το ότι επιτρέπουμε στο σύμβολο να αντιπροσωπεύει το πρόσωπο και την ίδια στιγμή το σύμβολο να εξακολουθεί ανεξάρτητο, διακριτό από αυτό διατηρώντας τα δικά του ποιοτικά χαρακτηριστικά. Δηλαδή, η συμβολοποίηση της Κούνεβα έχει νόημα όταν το σύμβολο Κούνεβα αντιπροσωπεύει το πρόσωπο Κούνεβα αλλά ταυτόχρονα μπορεί και να στέκει αυτόνομο από το πρόσωπο Κούνεβα διατηρώντας το δικά του χαρακτηριστικά. Για να έχει νόημα η συμβολοποίηση χρειάζεται συνεπώς η διακριτότητα. Και είναι ακριβώς αυτή η διακριτότητα που επιτρέπει στο σύμβολο να χρησιμοποιηθεί δημιουργικά για να απεικονίσει αξίες. Δεδομένης της συμβολοποίησης της Κούνεβα, είναι κρίσιμο για την κοινωνία να είναι στην πνευματική/συναισθηματική θέση να αντιληφθεί πως το σύμβολο Κούνεβα είναι διακριτό από το πρόσωπο Κούνεβα. Και να διαπιστώσει επιπλέον πως το σύμβολο Κούνεβα μπορεί να υπάρξει αυτόνομο, με τα δικά του ποιοτικά χαρακτηριστικά, χωρίς τη παρουσία του προσώπου Κούνεβα ως αναπαραστατικό του συμβόλου.
Γιατί τη στιγμή που το σύμβολο και η αξία η οποία αυτό συμβολίζει παύουν να είναι διακριτές, η συμβολική του λειτουργία διαλύεται. Η διάλυση της συμβολικής λειτουργίας, παρουσία του προσώπου που αντιπροσωπεύεται στο σύμβολο, αποτελεί κάτι που στη ψυχική σφαίρα είναι επίπονο και εξοντωτικό.
Σε συνάρτηση λοιπόν με το παραπάνω, ακολουθεί το εξής tweet:
Σε αυτό το tweet υπάρχει λεπτή ειρωνεία, υποβόσκουσα πικρία και απογοήτευση. Ο συγγραφέας του δυσανασχετεί φανερά. Η διακριτότητα μεταξύ του συμβόλου Κούνεβα και του προσώπου Κούνεβα έχει εξαλειφτεί και η συνεπακόλουθη πρόσμειξη των δύο "Κούνεβα" προκαλεί τη δυσανεξία.
Θα επιχειρήσω τώρα να το τραβήξω λίγο παραπέρα, αντλώντας στοιχεία από τις θεωρίες της Κλάιν και της Σίγκαλ και παίρνοντας έμπνευση από σκληροπυρηνικές περσόνες των ελληνικών μέσων δικτύωσης. Θα το κάνω για να καταλάβω τι είναι αυτό που οδηγεί μερικούς ανθρώπους στην ωμή βία και πώς η αδυναμία χειρισμού του συμβόλου, του συμβολισθέντος, και της σχέσης μεταξύ αυτών συνδέεται με τη βία αυτή.
Υπάρχουν λοιπόν περιπτώσεις όπου η διακριτότητα μεταξύ συμβόλου και προσώπου πάνω στο οποίο αναπαρίσταται η συμβολοποιημένη ιδέα όχι απλά εξαλείφεται αλλά σύμβολο και πρόσωπο εξισώνονται, ταυτίζονται, γίνονται ένα. Στις περιπτώσεις αυτές ο απαιτούμενος διανοητικός χώρος όπου το σύμβολο, το συμβολισθέν και η εμπειρία της συμβολοποίησης θα μπορούσαν να συνυπάρξουν είναι ανεπαρκής. Σε αυτόν τον ανεπαρκή χώρο, θα συνεχίζονται ανεξέλεγκτα πρώιμες αμυντικές δράσεις για την προστασία της ακεραιότητας του εγώ, όπως η σχάση ανάμεσα στο κακό έτερο και το καλό εγώ, η προβολή του κακού στον άλλο και η παντοδυναμική άρνηση των αρνητικών εμπειριών. Αυτού του είδους η αντίληψη της πραγματικότητας θα συνεχίσει να δονείται από τα συνεχή άγχη καταδιωκτικού χαρακτήρα. Μόνος τρόπος έτσι για να διατηρηθεί η ακεραιότητα του εγώ απέναντι σε αυτές τις τρομακτικές απειλές, μια σφοδρή επιθετικότητα, που σε αυτό το στάδιο μπορεί να είναι μόνο στοματικού τύπου.
Λίγο απλοϊκό, και ενδεχομένως επιπόλαιο. Ίσως όμως έτσι να εξηγούνται:
