για τη Τζούλια

Αυτός ο πίνακας τιτλοφορείται "ο βιασμός" (1947) και ανήκει στον Ρενέ Μαγκρίτ. Απεικονίζει το πρόσωπο μιας γυναίκας το οποίο έχει "προικιστεί" με θηλές στη θέση των ματιών, έναν αφαλό στη θέση της μύτης και με αιδοίο αντί για στόμα. Ο κορμός της γυναίκας βρίσκεται εκεί που θα έπρεπε να βρίσκεται κανονικά το πρόσωπο, σαν ο Μαγκρίτ να επιμένει ότι η μοίρα της γυναίκας είναι η ίδια η ανατομία της. Στη πραγματικότητα, παρόλο που η γυναικεία σεξουαλικότητα γίνεται φετίχ, ο "βιασμός" αρνείται την ύπαρξη γυναικείων γεννητικών οργάνων, καθώς το αιδοίο-στόμα απεικονίζεται μόνο ως ένα τριχωτό κοίλωμα.

1. Έτσι, αυτή η φιγούρα, στερημένη υποκειμενικότητας και με μια εμφάνιση γελοία, αξίζει να βιασθεί. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος προσπέλασης όσων τη περιτυλίγουν και ο μόνος που της αξίζει. Αυτή η θεώρηση του πίνακα, που μετατρέπει τα μέρη του γυναικείου σώματος σε αντικείμενα και εν τέλει στερεί την ίδια την ανθρώπινη διάσταση, προκαλεί ένα αίσθημα βιασμού και στη γυναίκα που τον αντικρίζει.

2. Ο Μαγκρίτ είχε δει τη μητέρα του νεκρή να επιπλέει στο νερό του ποταμού που αυτοκτόνησε. Ο "βιασμός" είναι μόνο η απεικόνιση του προσώπου της μητέρας του, η εκδίκηση του Μαγκρίτ για αυτό που δεν έπρεπε ποτέ να δει, είναι μια γυναίκα στερημένη όχι μόνο από την ερωτική της διάσταση αλλα εξαφανισμένη και από τις ίδιες του τις αισθήσεις: την όραση, τη γεύση και τη όσφρηση. Εγκαταλειλημένος και κακοποιημένος, για να λυτρωθεί όφειλε να βιάσει το πιο οικείο από όλα τα αντικείμενα, το αντικειμένο του ίδιου του πόθου.

Δυο αντιθετικές προσεγγίσεις για το ίδιο θέμα. Ό,τι μπορεί να φαίνεται πορνογραφικό και υποτιμητικό για τη γυναικεία φύση, μπορεί να αποτελεί τη πεμπτουσία της ατομικής απελευθέρωσης. Και το αντίθετο βέβαια.

για επιπλεόν και βαθύτερη ανάλυση: "for adult users only: the dilemma of violent pornography", Susan Gubar & Joan Hoff, 1989, Indiana University Press

κάπου εκεί δεν είναι και ο Καιάδας;

Απ' όλα τα τρομακτικά βίντεο που δημοσιεύτηκαν αυτές τις μέρες ένα θα μπορούσε να είναι πραγματικά ικανό να διεγείρει συζητήσεις και μετά τις μεσημεριανές ώρες. Αυτό στο οποίο ένα τσούρμο από μπάσταρδα, κάπου στη Σπάρτη, αποπειρώνται να κάψουν ένα χαμόσπιτο όπου μένουν μετανάστες. Το βίντεο είναι ωμό, κυνικό και σοκαριστικά αποκαλυπτικό όσον αφορά την αποφασιστικότητα των θυτών.

Οι δεκαεξάχρονοι φαίνεται ότι έχουν πια έμφυτη την ικανότητα να τα καίνε, από μετανάστες ως και αστυνομικά τμήματα. Η οργή τους το δεκέμβρη αμφιβάλλω βέβαια αν είχε τα ιδεολογικά κίνητρα που συνεπάγονταν οι πράξεις τους, όπως και τώρα αμφιβάλλω αν τα συγκεκριμένα μπάσταρδα είναι συνειδητά ρατσιστές και μισάνθρωποι. Μπορεί να γίνουν όμως. Η κοινωνία που ζουν και σχετίζονται μπορεί να τους μεταμορφώσει εύκολα σε ασπόνδυλα. Και τα στεγανά για να τους αποθαρρύνει από τη μισαλλοδοξία ολοένα και λιγοστεύουν. 

Οι δεκαεξάχρονοι αποτελούν μάζα, μια ακατέργαστη, επίπλαστη μάζα ο προσανατολισμός της οποίας θα καθοριστεί  από το κυρίαρχο πρότυπο της τηλεόρασης και του ίντερνετ. Και εκεί, το μίσος για το έτερο, οι χυδαίες διακρίσεις με βάση το φύλο, τη φυλή, το χρώμα και το θρήσκευμα συνεχίζουν να ακμάζουν. Απο τα κατακάθια της ενδοκοινοβουλευτικής ακροδεξιάς και τα καθάρματα των νεοναζιστικών συμμοριών, από τα από άμβωνος κυρήγματα μίσους των υποκριτών ρασοφόρων και τις ελαφρά τη καρδία ξενοφοβικές επιθέσεις αμόρφωτων τηλεαστέρων και επηρμένων μπλόγκερ, ο δημόσιος λόγος έχει κατακλυστεί από το δηλητήριο, την αμορφωσιά τους και τη βλακεία τους. Με τη κοινωνία αποσυντιθεμένη και σε καθεστώς επικείμενης φτώχειας, με τους σχεδιαστές πολιτικών να προκαλούν με την ανεπάρκειά τους και τη δικαιοσύνη αλλοτριωμένη από το θεσμικό της ρόλο, οι ένρινες κραυγές μίσους των ασπόνδυλων είναι αυτές που τελικά θα επιπλεύσουν και αυτές που πιο εύκολα θα ακούσουν οι δεκαεξάχρονοι.  Η δεξαμενή των ηθικών αυτουργών είναι -δόξα τω θεω- μεγάλη.

Το σύμπαν βέβαια σήμερα το καίει ένα άλλο βίντεο και κατά συνέπεια, ο τρόπος αντίληψης της πραγματικότητας εναποθέτει αυτήν την ανάρτηση στους κόλπους της γραφικότητας. Βαθιά μέσα μου όμως διατηρώ ακόμα την ωραία πίστη στον ορθολογισμό.

ΥΓ. Ο τίτλος είναι προς χάριν αστειότητας -αναγνωρίζω ότι ίσως να είναι και άκομψος.

όχι άλλο κάρβουνο, η πραγματική ιστορία

Συμπληρώνονται σήμερα 25 χρόνια από την επίσημη λήξη της πιο σπουδαίας  αντίστασης που έχει προβάλλει η εργατική τάξη στο δυτικό κόσμο μετά το 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Αναφέρομαι στη μεγάλη απεργία 165.000 ανθρακορύχων της Αγγλίας ή αλλιώς the coal miners' Strike, που σταμάτησε στις 3 μάρτη του 1985 ύστερα από ακριβώς ένα χρόνο (5 μάρτη 1984). Η απεργία ξεκίνησε μετά την απόφαση της θατσερικής κυβέρνησης να κλείσει 20 ανθρακορυχεία κάτι που σήμαινε την απώλεια 20.000 θέσεων εργασίας και του μοναδικού εισοδήματος για δεκάδες μικρές πόλεις στη βόρεια αγγλία. Είχε προηγηθεί περίοδος οικονομικής ύφεσης για την οικονομία της χώρας.

Σε όλη τη διάρκεια της απεργίας, συνολικά 11.291 άνθρωποι συνελήφθησαν και σε 8.392 απαγγέλθηκαν κατηγορίες, ενώ 10 συνολικά θάνατοι σχετίζονται με αυτή: 6 διαδηλωτές, 3 ανήλικοι που έψαχναν στα εγκατελημένα ορυχεία και ένας οδηγός ταξί που μετέφερε απεργοσπάστες στη δουλειά. Το πλέον αξιομνημόνευτο γεγονός αυτής της απεργίας ήταν η ιστορική πια "μάχη της Orgreave" τον Ιούνιο του 1984, κατά την οποία 10.000 (!) απεργοί και άλλοι τόσοι (!) αστυνομικοί (πεζοί,  μηχανοκίνητοι, έφιπποι και με σκυλιά) συγκρούστηκαν στη κυριολεξία σώμα με σώμα (όπως επίσης και σώμα με άλογο και σώμα με σκύλο).  Βίντεο του BBC από το γεγονός αυτό εδώ. [Παρεπιπτόντως, το 1991 η βρετανική αστυνομία υποχρεώθηκε να πληρώσει μισό εκατομμύριο λίρες αποζημείωση για κακοποίηση στους ανθρακορύχους που έιχε συλλάβει σε αυτή τη μάχη].

Η απεργία έληξε τελικά με τη συντριβή των απεργών και τη σαρωτική νίκη της Θάτσερ. Οι απεργοί δεν κατάφεραν να πετύχουν το στόχο τους, ούτε καν να αποκομήσουν κάποια οφέλη. Εξαντλημένοι ψυχικά και σωματικά, εξαθλιωμένοι οικονομικά και αντιμέτωποι πλέον με σοβαρά οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα, είχαν αρχίσει να επιστρέφουν δειλά στις δουλειές τους, όποιες από αυτές είχαν επιβιώσει. Η νίκη της Θάτσερ, όπως γράφει ο Montague στο ενδιαφέρον του μπλογκ, κατατρόπωσε κάθε μαχητική δραστηριότητα της εργατικής τάξης της βρετανίας και καθιέρωσε ως παντοδύναμες τις νεοφιλελεύθερες ιδεολογίες, με ιδιωτικοποιήσεις, απελευθέρωση της αγοράς και καιροσκοπισμό μαζικής κλίμακας. Όλα αυτά βέβαια, στο όνομα του ανταγωνισμού και της εξ' αυτού πτώσης των τιμών και γενικής ευημερίας (που βλέπουμε καθημερινά είναι η αλήθεια).

Ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες για την μεγάλη αυτή απεργία, εδώ και εδώ. Εξαιρετικές φωτογραφίες από την απεργία εδώ.

24 χωρίς εσάς αλλά όλες τις άλλες με εσάς!

Οι "24 ώρες χωρίς εμάς" μοιάζουν με απαραίτητο σημειωτόν, με μικρό ξεμούδιασμα στο μακρύ δρόμο για την είσοδο των μετανάστων εργαζομένων στη πολιτική ζωή. Τα επόμενα, τα πραγματικά βήματα θα χρειαστεί να γίνουν μες στο ναρκοπέδιο της άρχουσας τάξης και των ακροδεξιών παραφυάδων της "για όλες τις δουλειές". Αλλά και έτσι ακόμα, οι "24 ώρες" αποκτούν αξία γιατί έθεσαν στη πρακτική καθημερινότητα των μεταναστών το ζήτημα της εισόδου τους στη πολιτική ζωή. 

Η είσοδος των μεταναστών στη πολιτική ζωή, βέβαια, προϋποθέτει πολιτική συνείδηση και ικανότητα. Πολιτική συνείδηση και ικανότητα, κατά τον παλιό καλό Προυντόν, δεν σημαίνει τίποτα άλλο παρά συνείδηση του εαυτού ως μέλος ενός κοινωνικού συνόλου, ορθολογική οριοθέτηση του εαυτού σχετικά με τις αρχές και τις συνέπειες του να ανήκεις στο σύνολο και πραγμάτωση όλων των παραπάνω μέσα στη κοινωνία. Όμως πρώτα απαιτείται η συνειδητοποίηση της ταξικής  θέσης. Οι μετανάστες ζουν ανάμεσά μας αλλά είναι ανώνυμοι, απομονωμένοι. Ζουν με μας από φυσικής άποψης και ξεχωριστά από μας από κοινωνικής. Η εξίσωσή μας μ' εκείνους εξακολουθεί να γίνεται μόνο στο πλαίσιο του καθορισμού της κοινωνικής μας συνείδησης με όρους κατανάλωσης και αγοράς. Αποτελούν με λίγα λόγια  οι μετανάστες τη μάζα, μια ξεχωριστή μάζα μέσα σε αυτή που αποτελούμε εμείς. Γι' αυτό και είναι απαραίτητο από μάζα, να μετατραπούν σε τάξη (γι' αυτό και  είναι απαραίτητο από μάζα, να μετατραπούμε και εμείς σε τάξη). Να οργανωθούν και -όπως και εμείς- να αποκτήσουν συνείδηση του κοινωνικού τους είναι.

Οπωσδήποτε χρειάζεται πιο ριζική δράση από μια κατά κύριο λόγο διαδικτυακή ακτιβιστική δραστηριότητα για τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της παρουσίας τους περισσότερο κεντρικά στη πολιτική τάξη και κοινωνική οικονομία. Οι "24 ώρες" μπορούν να παρομοιαστούν με ένα φωτεινό σημείο μέσα στο χάος που της ζωής των μεταναστών και της ιδιαίτερη μεταχείρισης που λαμβάνουν από τη μοντέρνα αστική τάξη. Αν μια μικρή λίθος μπήκε τη 1η μάρτη για μια αρχική έστω αποσαφήνιση των συσχετίσεών τους μέσα στη κοινωνία, η κίνηση αυτή αποκτά τότε την αντίστοιχή της σημασία. 

Σε τέσσερις χώρες της ΕΕ (Γαλλία, Ισπανία, Ελλάδα και Ιταλία), χθες 1η μάρτη, μετανάστες εργαζόμενοι συμμετείχαν σε μια 24ωρη δράση για να διαμαρτυρηθούν για τις ρατσιστικές επιθέσεις και τις δολοφονίες, τις παρενοχλήσεις από την αστυνομία, τον έλεγχο της μετανάστευσης, την ακραία εκμετάλλευση και τις απάνθρωπες συνθήκες στη εργασία. Η ημέρα είναι εμπνευσμένη από μια παρόμοια πρωτοβουλία στις ΗΠΑ το 2006 και επιλέχθηκε όχι τυχαία καθώς η 1η Μάρτη συμπίπτει με την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ ο κώδικας εισόδου και παραμονής αλλοδαπών και ο νόμος περί ασύλου (CESEDA) το 2005.

όταν το δάκτυλο δείχνει την ηλιθιότητα, ο ηλίθιος θα κοιτάξει το δάκτυλο

Ο Μπωντλαίρ στο Le spleen de Paris (η μελαγχολία του Παρισιού) προτρέπει  -αντί για το έλεος- μια γερή γροθιά σε εκείνο το ζητιάνο που θα αποτολμήσει μπροστά μας την επαιτεία, και  κατόπιν εκλιπαρεί να αποδεχτούμε στωικά απ' αυτόν την ανταπόδοση. Μόνο έτσι, γράφει, υπάρχει ελπίδα να ανακτήσει ξανά ο ζητιάνος τη χαμένη του αξιοπρέπεια. 

Η Αφροδίτη της Μήλου λειτουργεί με το τρόπο της ως τον μαζικό ασυνείδητο της κοινωνίας, αποτελεί εκείνον τον συλλογικό υποβολέα που υποδεικνύει το πώς θα όφειλε να είναι αυτή η κοινωνία, όχι για τους άλλους αλλά για την ίδια της την συλλογική αξιοπρέπεια. Το μεσαίο δάκτυλο της Αφροδίτης διέγειρε τους έλληνες διότι τους έδειξε αυτό που ο υπόλοιπος κόσμος είναι σε θέση να δει. Τη παρατεταμένη τους παρακμή, την αλλοτρίωσή τους από τις ίδιες τους τις θεσμίσεις, τη διαιωνίζουσα ανεπάρκειά τους να κατανοήσουν τις συλλογικές τους ευθύνες. Και το έκανε άμεσα, έντιμα, με τον ίδιο κώδικα που η κοινωνία χρησιμοποιεί όταν κληθεί να εγκαταλείψει προσωρινά το αυτιστικό της εγώ και να συνδιαλλαγεί.  Και όμως, αυτή η διέγερση της κοινωνίας δεν είναι δείγμα ανάκτησης της χαμένης της αξιοπρέπειας. Είναι μια ακόμα έκφραση της παρακμής της, μια αντιδραστική επιστροφή στον βαθύ εαυτό. Και τέτοια θα παραμένει όσο ο κώδικας επαφής της με την Αφροδίτη (δηλαδή με τον ίδιο τον φαντασιακό της αντίποδα) θα συνεχίσει να έχει το σχήμα του μεσαίου της δακτύλου.